26 DE SAMENSTELLING VAN HET DUINZAND VAN NEDERLAND. 



gesteenten als kristallijne leien, doet het voorkomen er van in het duinzand niet 

 vreemd vinden. Alleen is men meestal gewoon, de apatiet als mikroskopische dunne 

 zuiltjes in de verschillende bestanddeelen der gesteenten aan te treffen, doch ook 

 het voorkomen als veel grootere ronde of ovale korrels is niet zeldzaam en zelfs 

 zeer kenschetsend voor de kristallijne leien. Zoo gelukte liet o. a. onlangs 

 aan Stelzner * uit Saksische granieten en gneissen vrij groote ( 1 / 3 tot 1 milli- 

 meter) korrels en eitjes van apatiet af te zonderen en te analyseeren. Het be- 

 hoeft ons dus niet te verwonderen, dat zij in het duinzand vrij talrijk voor- 

 komen, en dat zij wegens hun vrij aanzienlijk s. g. (3.2) in de hoornblende- 

 groep (3.0 — 3.3) optreden. 



Om de zaak tot zekerheid te brengen werden eenige der zwak polariseerende 

 korrels op een horlogeglas in warm HN0 3 opgelost. Deze oplossing leverde 

 met molybdeenzuur ammonium het bekende neerslag der gele regulaire kris- 

 talletjes. Een andere hoeveelheid der salpeterzure. oplossing gaf met H 2 S0 4 , 

 de scheefuitdoovende gipskristalletjes. Door deze aantooning, zoowel van P 2 5 

 als van Ca O, is dus de aanwezigheid der apatiet voldoende bewezen. 



De apatietkorrels zijn doorgaans ideaal zuiver, slechts enkele malen heb ik 

 als insluitsels kleurlooze, zeer sterk lichtbrekende en niettegenstaande hunne 

 geringe dikte met levendige kleuren polariseerende kristallen aangetroffen, die 

 zonder twijfel uit zirkoon bestonden. Dit is in zoover belangrijk, omdat men 

 hieruit mag afleiden, dat zirkoon nog eerder afgescheiden is dan de apatiet, die 

 men gewoonlijk voor het oudste bestanddeel der gesteenten houdt f). 



AlPHIBOOL. 



Amphiboolkorrels komen zoo rijkelijk voor in het duinzand, dat zij als 

 een der hoofdgroepen van hierin voorkomende mineralen kunnen afgescheiden 

 worden, hetgeen voornamelijk daardoor mogelijk gemaakt wordt, dat hun soortelijk 

 gewicht tusschen 3.1 en 3.3 is gelegen, terwijl de augieten zwaarder zijn (3.3 — 3.6). 

 De zwaarste hoornblenden zijn dus bijna altijd nog iets lichter dan de lichtste 

 augieten, zoodat er slechts weinig korrels van deze laatsten in de hoornblende- 



* Neues Jalirb. f. Miner. 1889, I, 265. 



f Op het uit een landbouw-scheikundig oogpunt belangrijke van dit voorkomen van apatiet, evenals 

 het vroeger vermelde van orthoklaas (derhalve van het geringe phosphorzuur- en kaligehalte) in het 

 • duinzand moge hier gewezen zijn. 



