DE SAMENSTELLING VAN HET DUINZAND VAN NEDERLAND. 29 



troffen wordt en vooral in kristallijne leien (in zoogen. „Glaukophanschiefer") 

 t' huis behoort. Ook het voorkomen in het duinzand bewijst weer hoe algemeen 

 verspreid deze blauwe amphibool-variëteit is (die ook chemisch wegens zijn 

 groot natrium-gehalte belangrijk is). 



Dat hoornblendekorrels in zoo aanzienlijke hoeveelheid in het duinzand voor- 

 komen, is weer een der uitkomsten, die men a priori niet verwachten zou 

 wegens de buitengewoon gemakkelijke prismatische splijtbaarheid en de (soms 

 zelfs in de korrels reeds zichtbare) vezelige structuur *. Toch vormen beide 

 eigenschappen wel een reden om te mogen veronderstellen, dat de tegenwoordig 

 in het duinzand voorkomende amphiboolkorrels slechts een gering gedeelte 

 uitmaken van de oorspronkelijk door het rotsdetritus geleverde. Gelijk toch uit 

 tal van onwederlegbare aanduidingen blijkt, zijn de oorspronkelijke gesteenten 

 van het duinzand vooral graniet en kristallijne leien. In deze gesteenten en 

 de verwante (bijv. dioriet, syeniet, amphiboliet, etc.) is hoornblende een rijkelijk 

 voorkomend bestanddeel, terwijl bijv. augiet, die bijna even talrijk als hoorn- 

 blende als korrels in het duinzand voorkomt, een in deze soort gesteenten veel 

 minder rijk vertegenwoordigd mineraal is. Ware dus hoornblende evengoed 

 tegen vergruizing bij het vervoer in water bestand als augiet, zoo zou men het 

 veel rijkelijker in het zand moeten aantreffen. De hoornblendekorrels in het 

 duinzand zijn dus, evenals de veldspaatkorrels, als het geringe overblijfsel van 

 een vroeger veel grootere hoeveelheid te beschouwen. 



TOERMALIJH. 



Een der belangerijkste en snelst in het oog vallende mineralen onder de duin- 

 zandkorrels is de toermalijn. Hoewel dit mineraal eigenlijk slechts een bijkomend 

 bestanddeel van de meeste gesteenten uitmaakt, is de groote hardheid (H = 7 a 8), 

 de afwezigheid van duidelijke splijtingsrichtingen en het weerstandsvermogen 

 tegen chemische inwerking oorzaak, dat de toermalijn zich in zanden ophoopt 

 en hierin zoo rijkelijk optreedt, als men van dit mineraal niet zou verwachten, f 



* Het best ziet men deze door bevochtiging der korrels niet een vloeistof, die veel minder sterk 

 breekt, bijv. water, daar de ruwe oppervlakte der korrels dan beter zichtbaar wordt. 



f Op den rijkdom der meeste zanden aan toermalijn heeft in 1880 reeds Wichmann {N. Jahrb.f. 

 Min. 1880, II, 294) opmerkzaam gemaakt. 



