36 DE SAMENSTELLING VAN HET DUINZAND VAN NEDERLAND. 



Oliyien. 



In de pyroxeengroep trekken enkele kleurlooze of bleekgele korrels de aan- 

 dacht, die door hun sterk relief (korrelige oppervlakte) en zeer sterke dubbel- 

 breking den indruk van olivien maken. Om dit tot zekerheid te brengen werd 

 een weinig der korrels der pyroxeengroep met sterk H Cl gekookt en, na uit- 

 spoeling met heet water, met eene fuchsine-oplossing behandeld. Onder het mi- 

 kroskoop bleek het, dat enkele der sterkdubbelbrekende kleurlooze korrels door het 

 zoutzuur ontleed waren, wegens de afscheiding van kiezelgelatine, die door imbi- 

 beering met de roode kleurstof duidelijk zichtbaar was. Het mineraal is dus 

 stellig olivien. 



Deze proef is noodig, om de olivienkorrels van de evenzeer sterk brekende 

 en dubbelbrekende bleeke epidootkorrels te onderscheiden. 



Het aantal dezer olivienkorrels is echter slechts gering. 



Wat hun oorsprong betreft, zoo geloof ik deze slechts in de basalten, die het 

 Rijnsche Devoon doorbreken, te kunnen zoeken. Vooral hunne bekende olivien - 

 knollen of -afscheidingen zullen verscheidene korrels van dit mineraal in het 

 Rijnzand en hierdoor naar het Hollandsche strand gebracht hebben. 



Wel komen ook in het archaïsche grondgebergte olivienhoudende kristallijne 

 leien voor, bijv. tusschen gneissen en hoornblende-leien in Skandinavië, maar dit 

 blijven uitzonderingen, die naar mijne meening te zeldzaam zijn om de aanwe- 

 zigheid van olivien in het duinzand te verklaren. Te meer omdat olivien wegens 

 zijne sterke neiging tot verweering onmogelijk zeer oud kan zijn en dus waar- 

 schijnlijk slechts een kort watervervoer, als dat van de Midden- Rijnstreken tot 

 ons strand, heeft ondergaan. 



Op de groote hardheid (Z/=7), die de olivienkorrels tegen afslijting zeer 

 bestand maakt, en het soortelijk gewicht (3.3 — 3.5), waardoor zij in de pyroxeen- 

 groep te vinden zijn, zij hier nog gewezen. 



Het opvallende, dat een dergelijk licht verweerbaar silikaat als olivien in het 

 zand voorkomt, behoeft ons, na de aantooning der talrijke kalkspaatkorrels 

 daarin, niet meer te verwonderen. Daarbij komt nog, dat, als een olivienkorrel 

 door schuring met andere korrels in het rivierzand steeds frisch wordt gehouden, 

 de verweeiing er veel minder vat op heeft, dan als dezelfde olivien in den rots- 

 wand zit, waar de verweeringskorst, die gretig C0 2 opslurpt, een voor de serpen- 

 tijnvorming zeer gunstige bodem is. 



Het is in dit opzicht te vergelijken met een stuk ijzer, dat, steeds door 



