DE SAMENSTELLING VAN HET DUINZAND VAN NEDERLAND. 41 



S PIN EL. 



Onder de talrijke lichtroode granaatkorrels der granaatgroep vindt men enkele 

 kleurlooze of bleekbruine nog vrij scherpe octaëders, die wegens hun vorm slechts 

 spinel kunnen zijn. De buitengewone hardheid van dit mineraal (H = 8) maakt, 

 dat de oorspronkelijke vorm scherp bewaard is gebleven ; de kanten en de hoeken 

 zijn slechts weinig afgerond. 



Het is slechts aan dezen octaëder-vorm, die voor spinel zoo karakteristiek 

 is en daarentegen bij granaat niet voorkomt, dat men de beide mineralen kan 

 onderscheiden. Overigens is dit niet gemakkelijk, daar beide bijna kleurloos 

 en isotroop zijn, en tevens zeer sterk lichtbrekend. Ook de chemische afzondering 

 door H Fl is niet gemakkelijk, daar ook de granaat zeer moeilijk aangetast wordt. 



De kleurlooze spinel is bijna zuiver Mg O, Al 2 3 . De groene ijzerrijke 

 spinellen (pleonast, hercyniet), die soms in gneissen en granulieten * voorkomen, 

 kon ik niet vinden, noch in de granaatgroep, noch in de rutiel of zirkoongroep. 



Daar het voorkomen niet uitsluitend bepaald is tot kristallijne leigesteenten, 

 (hoewel de kleurlooze spinel toch hoofdzakelijk in gneissen voorkomt), maar ook 

 andere gesteenten, zelfs basalten, spinelhoudend kunnen zijn, is spinel, hoewel 

 een zeer merkwaardig bestanddeel van het duinzand (vooral wegens het op- 

 treden in scherpe octaëders) toch geen vertrouwbaar leidmineraal. 



Rutiel. 



Brengen wij de, door bezinking uit een vloeistof van 3.6 verkregen, onzuivere 

 granaatgroep in een gesmolten zoutmassa van c a . 4.2, dan vormt zich een klein 

 bezinksel van korrels, die uit rutiel, zirkoon en ijzererts bestaan,, 



Reeds in het begin dezer verhandeling werd beschreven, hoe men, om deze 

 zeldzame doch mineralogïsch en chemisch zeer belangrijke mineralen in eenigzins 

 groote hoeveelheid te verkrijgen, men eene aanzienlijke hoeveelheid duinzand 

 (bijv. 1 Kilogram) moet fractioneeren. 



Uit deze zwaarste portie laten zich met een tweede iets zwaardere gesmolten 

 zoutmassa is. g. = 4.4) de rutielen afzonderen van de steeds zwaardere zirkonen. 

 In deze rutielgroep komen echter, behalve rutiel, nog verscheidene der zwaarste 

 granaten en eenige zirkonen voor. 



* Zoo is het aan Kalkowsky (Zeitsc/ir d. d. geol. Ges. 1881 p. 533) gelukt, groene spinel uit 

 Saksische granuliet af te zonderen. 



D 6 



NATUUKK. VERH. DER KONINKL. AKADEMIE. DEEL XXIX. 



