42 DE SAMENSTELLING VAN HET DUINZAND VAN NEDERLAND. 



Van de eerste zou men ze door middel van floorwaterstof kunnen scheiden ; 

 dit is echter zeer bezwaarlijk, omdat granaat uiterst moeilijk door H Fl aantast- 

 baar is. Tot een betere uitkomst komt men door verhitting tot wit-gloeihitte, 

 waarbij granaat smelt en daarna gemakkelijk door zuren ontleed wordt. Het 

 meest geschikte middel tot afscheiding van den rutiel is, de gemakkelijk her- 

 kenbare korrels onder het mikroskoop een voor een af te zonderen, met behulp 

 van eene prepareernaald. 



Twee eigenschappen zijn het vooral, waaraan men den rutiel kan herkennen. 

 Vooreerst de roodbruine of geelbruine kleur en verder den buitengewoon sterken 

 brekingsindex (n = 2.76). Deze is het sterkst van alle petrographische mineralen 

 (van andere mineralen hebben slechts drie, cupriet, proustiet en cinnaber, een 

 hoogeren brekingsindex) en overtreft verre dien van den eveneens sterk brekende 

 zirkoon (n = 1.99). Brengt men daarom rutiel en zirkoonkorrels in joodme- 

 thyleen, zoo helderen wel de laatste op, doch de eerste blijven hun breeden 

 schaduwrand, die dikwijls bij kleine fragmenten slechts in 't midden een licht- 

 vlekje laat doorschijnen, behouden. Ook de oppervlakte is donker, daar elk 

 groetje donkere schaduwen geeft. 



Tengevolge van deze eigenschap zijn dus rutielkorrels in CH 2 J 2 dadelijk te 

 herkennen. 



De dubbelbreking van rutiel is eveneens weer buitengewoon sterk (/ — cc — 0.287) 

 en overtreft verre de reeds zoo groote van kalkspaat (y — cc = 0.172). Het is 

 dan ook bijna onmogelijk om zelfs bij de dunste rutielsplinters polarisatiekleuren 

 te verkrijgen, die trouwens toch door de sterke roodbruine kleur bedekt zou- 

 den worden. 



Zeer merkwaardig is de roodbruine of geelbruine kleur van den rutiel, te meer 

 omdat deze niet eigen is aan de stof zelf (titaanzuur, Ti 2 ), waaruit rutiel 

 bestaat, doch welke (evenals bijv. bij tinsteen) standvastig schijnt op te treden 

 en vermoedelijk slechts aan een gering ijzergehaite is toe te schrijven. 



Een optische eigenschap, welke bij rutiel merkwaardig weinig standvastig 

 voorkomt, is het dichroïsme : terwijl verscheidene der geele of roodbruine korrels 

 geen of slechts een zwak pleochroïsme en absorptieverschil vertoonen, kon ik bij 

 verscheiden andere zeer duidelijke verschillen in kleur en helderheid waarnemen 

 bij draaiing boven den ondersten nicol, zonder dat hier het anders gewone ver- 

 band tusschen dichroïsme en kleur-intensiteit (hoe bleeker, hoe zwakker dichroïtisch) 

 was waar te nemen. 



Rutiel is, hoewel optisch en door zijn hoog sp. gewicht voldoende zeker te 

 bepalen, nog chemisch herkenbaar door de sterke titaan-reactie, die hier zeer 

 gemakkelijk te verkrijgen is. Men behoeft slechts een uitgezocht rutiel korreltje 



