DE SAMENSTELLING VAN HET DUINZAND VAN NEDERLAND. 43 



iu de pliosphorzoutparel in de reductievlam op te lossen, om de karakteristieke 

 violette kleur waar te nemen. 



Nog duidelijker is de door Schönn * aangegeven reactie op Ti 2 . Smelt 

 men het rutielpoeder met wat kaliumhydrosulfaat samen, en voegt men bij de 

 oplossing in water een weinig waterstofsuperoxyd-oplossing, dan ontstaat de 

 sterke geelbruine kleuring (veroorzaakt door een superoxyd van titaan, waar- 

 schijnlijk Ti 3 ). 



Ook kan men de aanzienlijke hoeveelheid titaanzuur in de rutielgroep door 

 koken der verdunde koude oplossing van het met KH SO4, gesmolten poeder naar 

 het belangrijke neerslag van titaanzuur-hydraat afmeten. 



Gelijk bekend komt ratiel op tweederlei wijze in gesteenten voor, als fijne 

 naaldjes, (zoogen. secondaire rutiel), waaronder vooral die der kleileien („Thon- 

 schiefer") bekend zijn, en als vrij groote bruine ronde korrels (primaire rutiel). 

 De korrels in het duinzand behooren zonder uitzondering tot deze laatste varië- 

 teit, f De korrelvorm is daarom hier niet te beschouwen als ontstaan door afschu- 

 ring, maar wel degelijk als oorspronkelijk. Slechts zeldzaam zijn zuilvormige 

 rutielen, deze dooven steeds evenwijdig aan hunne lange zijden uit. 



Rutiel is, hoewel een chemisch en mineralogisch belangrijk mineraal, toch 

 geologisch als leidmineraal van geringe waarde. De bruine rutielkorrels, hoewel 

 zeer talrijk in granieten, gneissen, granulieten, eklogieten, glimmerleien, enz. 

 voorkomend, ontbreken ook in de eruptieve gesteenten niet Het voorkomen 

 in de kristallijne leien is echter veel aanzienlijker. 



Ik wil hier nog vermelden, dat de tweede modificatie van titaanzuur, de anataas, 

 hoewel zeer dikwijls voorkomende in allerlei gesteenten, wegens haar teeren vorm 

 (doorgaans dunne tafeltjes) niet in het duinzand te verwachten is. 



Zirkoon. 



Een der belangrijkste bestanddeelen van het duinzand uit een chemisch en 

 mineralogisch oogpunt zijn de zirkoon-korrels of liever kristallen, want terwijl 

 bijna alle mineralen door de afschuring tijdens het vervoer in water sterke 



* Zeitschrift für analytische Chemie. 1870. IX. p. 41. 



f Een tijd lang- zijn deze eigenaardige bruine korrels in de eklogieten voor roode zirkoon (zoogen. 

 '/hiacint") gehouden, totdat latere onderzoekingen ze steeds als rutiel leerden kennen. Ik kan 

 dit bij duinzand weer bevestigen, aangezien alle bruine korrels tot de lichtere rutiel en alle kleur- 

 looze of lichtgeele korrels tot de zwaardere zirkoon behooren. 



* 



