44 DE SAMENSTELLING VAN HET DUINZAND VAN NEDERLAND. 



afronding en verlies van kristalvlakken en -kanten hebben ondergaan, heeft 

 de zirkoon door zijn groote hardheid (H = 7 a 8) meest zijnen vorm behouden 

 en vertoont zich nog in zeer fraaie facettenrijke kristallen. In dit opzicht zijn 

 de zirkoonzuilen met de octaëders van spinel en magneetijzer de eenige goede 

 kristallen in 't duinzand. 



Over de vrij gemakkelijke afzondering van zirkoon door zijn hoog sp. gew. 

 (4.4 h 4.8) door middel van zware gesmolten zoutmassa's, zoowel van de iets 

 lichtere rutiel als van het zwaardere ijzererts (welke laatste afscheiding dikwijls 

 beter op electromagnetische wijze gelukt) is vroeger reeds gesproken. 



Gaat men uit van een aanzienlijke hoeveelheid duinzand, bijv. 1 Kilogram, 

 dan kan men een groot aantal dezer vlakkenrijke kleurlooze zirkoonkristallen 

 met hunne merkwaardige insluitsels verkrijgen. 



De meeste der zirkoonkristallen zijn zuilvormig ; het spits- pyramidale type 

 komt echter ook, hoewel zeldzamer, voor. Het meest gewoon zijn quadratische 

 zuilen met pyramidale eindiging. De kanten van het protoprisma goP zijn 

 gewoonlijk afgestompt door een smal deuteroprisma ocl-'oo ; hetgeen echter 

 doorgaans zelden duidelijk is waar te nemen daar juist deze kanten door de 

 schuring zijn afgerond ; waar echter het ooPoo eenigszins breed is, herkent 

 men het onmiddellijk. De zuilen zijn aan weerskanten doorgaans voorzien van 

 de gewone protopyramide P ; doch ook de spitse ditetragonale pyramide 3 P 3 , welke 

 voor zirkoon zoo kenmerkend is, ontbreekt zelden. 



De pyramidale kristallen zijn, gelijk gezegd, zeldzamer dan de prismatische ; 

 zoowel grond pyramiden (P) als spitse pyramiden ( 3 P 3 ) komen voor, bij deze 

 laatste zijn de scherpe punten steeds afgesleten. Ook tusschenliggende vormen 

 (pyramide en prisma in evenwicht) ontbreken niet. 



De zirkonen zijn meestal kleurloos, doch ook enkele bleek gele of bleek 

 bruine kristallen komen voor ; doch nooit bereikt de kleur de donkerbruine tint 

 der rutielkristallen. 



Een zeer merkwaardig verschijnsel, dat bij enkele zirkonen voorkomt, is de 

 schaalvormige structuur ; zeer dunne concentrische schalen van zirkoon (dik- 

 wijls door een dun glashuidje van elkaar gescheiden) zijn over elkaar heen 

 gegroeid. Vooral bij de lichtgeel gekleurde zirkonen komen deze concentrisch- 

 schalige kristallen voor. 



Tengevolge van de sterke dubbelbreking vertoonen de zirkoonkristallen het wit 

 der hoogere orden tusschen gekruiste nicols, terwijl de dunne door verbrijzeling 

 verkregen schilfers gloeiende kleuren vertoonen. De uitdooving der zirkoon- 

 zuilen is natuurlijk streng parallel. 



Buitengewoon merkwaardig en karakteristiek voor zirkoon zijn de talrijke 



