DE SAMENSTELLING VA.N HET DU1NZAND VAN NEDERLAND. 45 



insluitsels, die dit mineraal (in tegenstelling tot de zeer gewone rutiel) onder- 

 scheiden. Zij komen zoo rijkelijk voor, dat de zirkoon er soms geheel mee ge- 

 vuld is. 



Voornamelijk zijn het de insluitsels van een kleurloos tot lichtbruin glas, dat 

 in talrijke druppels van allerlei grootte en vorm voorkomt. Dikwijls treft men 

 hierin de lucht- (of gas-) bel, die soms zeer aanzienlijke grootte heeft, nog aan. 

 Het glas is doorgaans helder; doch somtijds duidelijk troebel geworden (ont- 

 glaasd). Dit voorkomen van talrijke glasinsluitsels in zirkoon, (en ook in die 

 afkomstig van granieten en gneissen) is nog een raadselachtig verschijnsel, lu 

 met de gewone theorie omtrent het ontstaan dier gesteenten schijnt te strijden. 



Een tweede soort insluitsel, dat nooit ontbreekt, zijn kleurlooze zuiltjes, die 

 soms in groot aantal de zirkoon doorspiesen. Deze 'zijn wel zonder twijfel aoatiet, 

 aan sommige der grootste kan men duidelijk de hexagonale zuil met de pyra- 

 midale eindiging herkennen. Opmerkelijk is het, hoe deze apatietzuilen door de 

 glasdruppels heen boren of hoe deze laatste als zakken er aan hangen. 



Behalve deze kleurlooze zuilen komen ook nog licht bruine naaldjes voor, 

 die wel uit rutiel zullen bestaan ; enkele malen neemt men ook dikke rood- 

 bruine rutielkorrels ingesloten waar. 



De zirkoon bezit een grooten brekings-index (n = 1.99) en vertoont daarom 

 in canadabalsem breede zeer karakteristieke randschaduwen. ïn joodmethyleen 

 verdwijnen deze grootendeels, hoewel niet geheel, daar hiertoe CH 2 J 3 het 

 licht niet sterk genoeg breekt. Het onderzoek der insluitsels heeft met voor- 

 deel in deze vloeistof plaats. Voor het nagaan het kristalfacetten is het daar- 

 entegen beter een. zwakker brekende vloeistof, bijv. water of benzol, te gebruiken 

 daar dan de kristalkanten veel scherper afgeteekend optreden. 



Hoewel door hun optische eigenschappen, hun hoog soortelijk gewicht en 

 hunne fraaie vormen, de bepaling dezer kristallen als zirkoon geen twijfel 

 meer overlaat, is echter de chemische reactie op zirkoonaarde (Zr 2 ) zoo een- 

 voudig, dat zij niet verzuimd mag worden. Men heeft namelijk slechts wat 

 fijngewreven poeder der zirkoonkristallen met wat Na 2 C0 3 op een platinablik 

 te smelten en het residu met slap zoutzuur uit te trekken. De uiterst kleine 

 hexagonale blaadjes, die zich te zamen met de vlokken kiezelzuur afscheiden, 

 bestaan uit zirkoon-dioxyde (Zr 2 ), dat hier isomorph is met de in hexagonale 

 blaadjes optredende tridymiet (Si 2 ). 



Gelijk bekend, behoort zirkoon (evenals rutiel) tot die mineralen, wier onge- 

 hoord groote verspreiding in allerlei soorten van gesteenten een der schoonste 

 uitkomsten is van de nieuwere petrographische onderzoekingen. Voornamelijk 

 is die groote verbreiding aangetoond sinds men begonnen is, niet alleen als 



