48 DE SAMENSTELLING VAN HET DUINZAND VAN NEDERLAND. 



Titaan ij ze r. 



Zooals reeds opgemerkt bestaan de ijzerertskorrels in het duinzand, behalve 

 uit het zeer zware (s. g. = 5.0 a 5.2) en sterk magnetische magneetijzer, nog 

 uit het lichte (4.8 — 5.0) en veel minder sterk magnetische titaanijzer. Dit 

 laatste wordt dus niet door een zwakken staalmagneet, doch wel door een 

 sterken electromagueet aangetrokken. Deze scheiding is echter geen zeer scherpe, 

 aangezien het titaanrijkere magneetijzer eveneens lichter en minder magnetisch is. 



Het in het duinzand voorkomende titaanijzer bedraagt ongeveer even veel als 

 het sterk attraktorische magneetijzer. Van zijn vrij aanzienlijk titaanzuur-ge- 

 halte kan men zich weer op de vroeger aangegeven wijze overtuigen. 



Het titaanijzer (ilmeniet) is hexagonaal, en vormt deels de bekende platte 

 tafeltjes, die in de slijpstukken van gesteenten in hun doorsneden als smalle 

 zwarte reepen uitzien, deels dikkere rhomboëders (evenals ijzerglans). Het zijn 

 natuurlijk voornamelijk de laatste, welke in het duinzand bewaard zijn gebleven, 

 daar de eerste wegens hun teeren vorm verbrijzeld zullen gewordeu zijn. 



Ik wil nog vermelden, dat ik onder het ijzererts geen chroomijzersteen, dat 

 een duidelijke chroomreactie gaf, heb kunnen aantreffen ; hoewel de mogelijkheid, 

 dat er enkele korrels van dit ijzererts onder het titaanijzer voorkomen, bestaat. 



Als de belangrijkste einduitkomst van het hierboven medegedeeld onderzoek 

 meen ik, gelijk door talrijke elkaar steeds bevestigende bewijsgronden is aan- 

 getoond, te moeten laten gelden, dat de mineralen, die als korrels in het 

 Nederlandsen duinzand voorkomen, grootendeels afkomstig zijn uit de oudste 

 hristallyne lagen der aarde n.1. het zoogen. Grondgebergte of het Archaïsch 

 Terrein, en wel meer bepaaldelijk de kiezelzuurrijkste leden hiervan, zoodat 

 granieten, gneissen en glimmerleien de oorspronkelijke gesteenten hebben ge- 

 vormd van het Hollandsche duinzand. 



Hiervoor pleiten de insluitsels van den kwarts, de rijkdom aan orthoklaas 

 en de armoede aau plagioklaas, het geringe magnetiet-gehalte, doch vooral het 

 voorkomen van typische gneissmineralen als cordiëriet, staurolieth, distheen, 

 sillimanniet en granaat. 



