2 , DE OMVANG VAN HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HEÏ 



Het zal wel onnoodig zijn, te zeggen hoe ontzaglijk onmogelijk het ver- 

 dwalen van een zeekasteel der Onoverwinnelijke Vloot in het Haarlemmermeer 

 is, en omtrent de bovenstaande vermakelijke beweringen verder nog iets op te 

 merken. 



Wel niet zóó onmogelijk als hetgeen de quasi-geleerde Zander ons omtrent 

 aldaar gevonden wrakken en kanonnen opdischt, zijn de denkbeelden, in om- 

 loop bij degenen die zich met den vroegeren omvang van het Haarlemmermeer 

 hebben bezig gehouden ; veel is er wat bij onderzoek blijkt gegrond te zijn. 

 Maar toch ook is er veel in de tot nog toe als onbetwist geldende voorstelling, 

 waarvan een nauwkeurige kritiek de onjuistheid aantoont. 



Aan te wijzen in hoever men bij deze voorstelling tot nog toe gedwaald 

 heeft, en tevens zoo mogelijk de ware of althans de waarschijnlijke uitgestrekt- 

 heid van het Haarlemmermeer en van de meren waaruit het zich gevormd heeft 

 in vroegeren tijd te bepalen, is het doel dezer verhandeling. 



Het nut dezer poging kan, al is het onderzoek zelf slechts van historisch, 

 niet van actueel belang, niet twijfelachtig zijn, daar het terugbrengen van de 

 afname der Haarlemmermeeroevers tot haren waren omvang o. a. ook ten goede 

 kan komen aan de bestudeering van de vorming der Zuiderzee. Is de droog- 

 making dezer zee sedert eenige tientallen jaren aan de orde, zeker is hare ach- 

 tereenvolgende uitbreiding eene vraag, die in niet mindere mate, en reeds sedert 

 verscheidene eeuwen, de pennen in beweging gebracht heeft. Het in de hier 

 volgende bladzijden te behandelen vraagstuk nu kan een eigenaardig licht doen 

 opgaan over dat der uitbreiding van de Zuiderzee, daar omtrent de toename van 

 het Haarlemmermeer meerdere en juistere gegevens bestaan, en daar het bij 

 beide in hoofdzaak dezelfde grondsoort — veen — geweest moet zijn die is 

 verdwenen. 



Om een voorbeeld te noemen van wat de meening der deskundigen omtrent 

 dit onderwerp is, zij hier vermeld w r at Mr. G. Mees Az. in zijn uitstekend 

 werk Historische Atlas van Noord-Nederland, van de XVI eeuw tot op heden, 

 l e Kaart, blz. 8, zegt: 



„Is de toenmalige omvang daarvan" (van de meren benoorden het Y vóór 

 1530) „vrij wel te bepalen, niet alzoo met de Haarlemmermeir, die, in den 

 „loop der 16 e eeuw, zich met de bijgelegene Oude-, Spiering- en Leidsche Mei- 

 „ren verecnigde, 'tgeen reeds, naar 't schijnt, vóór 1552, plaats had *. Juist 

 „wanneer is onzeker, en van zelfs spreekt het, dat die verwijding en ineen- 

 „looping langzamerhand geschiedende, daarvoor geen vaste datum is aan te 



* //Op de Kaart in den text gedrukt zijn de genoemde meiren reeds ineengeloopen". 



