12 DE OMVANG VAN HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HET 



land dat tegenwoordig de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude vormt, 

 de verzwolgen dorpen Nieuwerkerk en Rietwijk * en de polder Bietwijkeroord. 



Er komen op deze kaart, voor zoover betreft het Haarlemmermeer, twee toe- 

 standen voor, die van 1591 en een zooals die volgens Bruyns „van ouds" 

 was. De kaart is denkelijk vervaardigd ten behoeve of op last van den toen- 

 maligen heer van Heemstede. Zij is nimmer (zooals men uit de bovenvermelde 

 mededeeling op de kaart van Bolstra zou afleiden) door den druk algemeen 

 gemaakt. 



Het is zonderling, dat Visscher de kaart van Bruyns, bij welke laatste 

 het Noorden boven is geteekend (eenigszins miswijzend) een kwart slag heeft 

 omgedraaid, zoodat bij hem het Westen boven is. Mr. J. T. Bodel Nijen- 

 huis f zegt omtrent eene kaart waarbij ditzelfde is geschied : 



„Eene zeer verkeerde wijze van voorstelling waarvan ons niet weinige bewij- 

 „zen zullen voorkomen." 



Geheel onjuist is het, wat Visscher zegt, dat de kaart van Bruyns in 1591 

 gecopiëerd is naar eene van 1531. Dat het werkelijk die in het bezit van 

 Mr. Beels en geen andere kaart van Bruyns is waarnaar Visscher de zijne 

 vervaardigde, blijkt uit de geheele overeenstemming van de voorstelling der 

 Meeroevers „van ouds" bij Bruyns met die van 1531 bij Visscher, en van 

 ^e oevers van 1591 op beide. 



Beneden zal blijken (zie vooral Hoofdstuk XIII, in verband met Plaat IV) 

 hoezeer de voorstelling van Visscher van den toestand in 1531 van de toen- 

 malige werkelijkheid afwijkt. 



HOOFDSTUK III. 



KAARTEN VAN HET HAARLEMMERMEER UIT HET LAATST DER 16 e 

 EN HET BEGIN DER 17 e EEUW. 



In het Haarlemsch archief bevindt zich een kaart van geringere afmeting- 

 dan de in het vorige hoofdstuk besprokene van Bruijns. Zij wordt vermeld 

 in den Inventaris S onder N°. 210. 



* Het dorp Bietwyjk, veelal Rijk genoemd, zal voortaan met eerstgenoemden naam worden aan- 

 geduid, omdat het in de oudste stukken steeds Rietwijk heet. 



f Beredeneerde lijst van de Kaarten der provincie Utrecht in het algemeen, in het Tijdschrift voor 

 Geschiedenis, Oudheden en Statistiek van Utrecht, IVe Jaargang, 1838, N°. 10. 



Mr. A. J. Enschedé, Inventaris van het Archief der stad Haarlem, 3 e Afdeeling. 



