16 DE OMVANG VAN HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HET 



„monniken of Kloosterschrift tot het zoogenaamde Hofschrift aanduidt behoort 

 „ontwijfelbaar in dien tijd te huis. 



„De lettervorm die op de tot dien tijd behoorende kaarten van het St. Eli- 

 „sabeths Gasthuis wordt aangetroffen, komt nagenoeg hiermede overeen". 



„1863". (get.) „H. Gerlings Cz." 



Hoezeer deze kaart zonder twijfel uit het laatst der 16 e eeuw dagteekent, 

 houd ik het voor zeker dat zij niet is van J. J. Beeldsnijder, aan wien de 

 Inventaris haar toeschrijft. Yeel meer doet hare wijze van bewerking denken 

 aan de manier van Bruyns, wiens werk, hoewel hij een niet onbekwaam 

 kaartenteekenaar was, in de verte niet te vergelijken is bij dat van den kun- 

 stenaar Beeldsnijder. De letters op de kaart uit het Haarlemsch archief zijn 

 zeer zeker evenmin van Bruyns als van Beeldsnijder, maar de wijze van 

 kleuren is op verscheidene kaarten van Bruyns (beneden te vermelden) dezelfde 

 als bij haar. 



Het in den Inventaris aangehaalde stuk van Jacob Koning in de werken 

 van het Koninklijk Nederlandsch Instituut geeft ons een overzicht van hetgeen 

 omtrent Beeldsntjder die beroemd was als teekenaar, plaatsnijder, beeldhouwer, 

 bouwmeester, horlogemaker, landmeter en vestingbouwkundige * bekend is. 



Hij werd geboren in 1514, en stierf in 1590, en een zijner belangrijkste 

 werken is de „Caerte van Noordhollanf\ in 1575 afgewerkt, welke kaart, voor 

 dien tijd, geheel zonder eenig voorbeeld van beteekenis vervaardigd, een wonder 

 van kunstige bewerking en veelomvattendheid is. 



Koning zegt omtrent deze kaart : 



„De te onderbrenging van Noord-holland, wier bewoners het juk der Spaan- 

 „sche heerschappij afgeschud en voor Oranje en het Yaderland de wapenen 

 „hadden opgevat, die het Spaansch gebleven Amsterdam zoo dikwerf te land 

 „en te water bestookten en met eene overrompeling en vermeestering bedreig- 

 „den, was voor den Hertog van Alva van het hoogste belang. Hij vormde 

 „daartoe het ontwerp; en om daarin te slagen, was hem, die een vreemdeling 

 „in deze Gewesten was, onmisbaar het bezit van eene Kaart, waarop al de 

 „Wegen, Meren, Rivieren, Slooten, Uit wateringen enz. naauwkeurig waren op- 

 „geteekend "en aangewezen. Niemand kwam hem daarvoor geschikter en be- 

 kwamer voor, dan onzen Joost Janszoon, die, in of omstreeks het jaar 1573, 

 „hetzij dan vrijwillig, hetzij uit hoofde van den drang der tijdsomstandigheden, 

 „onder belofte eener genoegzame belooning, en met behulp van zeker ander 



* Mr. G. De Vries Az., De Kami van Hollands Noorderkwartier in 1288, blz. 6. 



