20 DE OMVANG VAN HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HET 



Afstand op de kaart 

 Werkelijke afstand. ^ 



J van Beeldsnijder. 



cM. 



Velzen — Buiksloot. 

 Bu iksloot — Noorden. 

 Noorden — Sassenheim. 

 Sassenheim — Velzen. 



M. 



19600 

 27200 

 22200 

 27400 



Dus is de gemiddelde schaal 



23.4 

 31.9 

 26.1 

 30.8 



Verhouding. 



1.19 

 1.17 

 1.18 

 1.12 

 1.165 



100000 

 100000 

 100000 

 100000 

 100000 



De mijl die op de kaart geteekend staat is 7.3 cM., dus is die in werkelijk- 

 heid groot ruim 6250 M. 



De kaarten van het Haarlemmermeer en omstreken van Simon Florisz. Van 

 Merwen van 1578 (vermeld in den Inventaris der atlassen enz. van Rijnland 

 op blz. 19 onder N°. 2) en van Zuid-Holland van Johannes Liefrinck van 

 Leiden van hetzelfde jaar (aanwezig in het stedelijk museum van Gouda) zijn, 

 wat den omtrek van het Haarlemmermeer betreft, blijkbaar naar de kaart van 

 Beeldsnijder gecopiëerd. Van laatstgenoemde kaart is een deel op V3 ver- 

 kleind overgedrukt bij R. Fruin, J. E. H. Hooft Van Iddekinge en W. J. 

 C. Rammelman Elsevier, De oude verhalen van het beleg en ontzet van Leiden. 

 Legt men de kaart van Hollands N oorderkwartier van Mr. G. De Vries Az., 

 de bij deze verhandeling behoorende Plaat I, en de verkleining der kaart van 

 Liefrinck onder elkander, dan heeft men eene uitvoerige en over het algemeen 

 juiste voorstelling van Holland tusschen Marsdiep en Maas in de tweede helft 

 der 16 e eeuw. De verkleining der kaart van Liefrinck is op iets grooter 

 schaal dan de kaart van Beeldsnijder. 



In het Amsterdamsen archief bevindt zich nog een kaartje van Amstelland 

 en omstreken dat, naar de daarop voorkomende letters te oordeelen, ongeveer 

 uit het midden der 16 e eeuw moet zijn. Het Haarlemmermeer is hier reeds 

 geheel gevormd en heeft een langen staart in de richting naar Leiden, met 

 den naam Leidsche Meer. Om den juisten vorm van het Ha.arlemmerm.eer te 

 leeren kennen, is dit kaartje onbruikbaar. Het heeft geen jaartal ; ook uit het 

 watermerk in het papier is de tijd van vervaardiging niet op te maken ; het is de 

 enkele lelie, die reeds in 1366 voorkomt, en in 1741 nog veel in gebruik was *. 



Het zou onmogelijk zijn, de juiste gedaante van het Haarlemmermeer in de 

 tweede helft der 16 e eeuw met eenige nauwkeurigheid op een kaart van den 



* Mr. J. H. De Stoppelaar, Het papier in de Nederlanden gedurende de Middeleeuwen, inzonderheid 

 in Zeeland, in het Archief van het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen, deel VII, 1869, blz. 90. 



