24 DE OMVANG VAN HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HET 



bocht naar het zuiden, loopende naar Vijf huizen. Daarbij staat: „Langs deze 

 „weg heeft men op Haarlem gereden" ; 



en twee wegen zonder bijschrift, loopende van den Buigen Hoek bij Aalsmeer, 

 een naar de Zuidgrens van het nabij Hillegom gelegen ambacht Vennep, tus- 

 schen dat ambacht en Hillegom, en een naar de grens tusschen Hillegom en Lisse. 



HOOFDSTUK IV. 



KAARTEN VAN HET HAAKLEMMERMEER UIT HET MIDDEN EN LAATST DER 

 17 e , DE 18 e EN DE EERSTE HELFT DER 19 e EEUW. 



Voor den lateren vorm van het Haarlemmermeer hebben wij de volgende 

 gegevens. 



Vooreerst de kaart van het hoogheemraadschap Rijnland, uitgegeven in 1 647. 

 Een exemplaar er van behoort aan de bibliotheek der Leidsche Akademie, en 

 een ander is eigendom van het hoogheemraadschap Rijnland, en komt voor op 

 blz. 2 onder N°. 5 van den Inventaris van de Atlassen, kaariboeken, kaarten 

 en teekeningen in het archief van het hoogheemraadschap Rijnland, bewerkt door 

 C. H. Dee. Daar wordt gezegd dat er tot nog toe geen ander exemplaar dan 

 dit is voorgekomen, het exemplaar der Leidsche Akademie was Dee dus onbekend. 



De kaart bestaat uit 12 bladen die de eigenlijke kaart vormen, en nog een 

 aantal bladen, het opschrift, het octrooi en de wapens van Holland, Rijnland 

 en de hoogheemraden bevattende. Onder de kaart staat: 



„Afgetekend door Johannis Douw en Steven Van Broeckhuyse, geswooren 

 „Landtmeters". Zij is nagenoeg op dezelfde schaal geteekend als die van Bal- 

 thasar *, maar er zijn geheel nieuwe opmetingen voor verricht, en men heeft 

 niet, zooals allicht gedacht zou kunnen worden, eenvoudig op Balthasar's 

 kaart de veranderingen die het terrein ondergaan had, bijgewerkt. Er zijn een 

 aantal fouten bij laatstgenoemden die op deze kaart niet voorkomen. 



De sterkste afwijking van de werkelijkheid vertoont bij Balthasar het 

 Nieuwe Meer, dat daarop meer dan dubbel zoo breed is voorgesteld als het 

 werkelijk was. Dit meer zoude, als men het op zijne kaart als juist getee- 

 kend wilde aannemen, later zooveel versmald moeten zijn, dat het in 1848 nog 

 niet de helft der breedte van 1613 bezat, zulk eene versmalling zou dan het 



* Bodel Nijenhuis zegt wel, in zijn stuk in het Instituut, blz. 337, dat deze beide kaarten ver- 

 schillende schaal hebben, maar de daar behandelde kaart van Floris Balthasar is een door diens 

 zoon op grootere schaal gemaakte kopie. De gedrukte daarentegen, op blz. 336 behandeld, heeft 

 bijna volkomen dezelfde schaal als die van 1647. 



