46 DE OMVANG VAN HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HET 



HOOFDSTUK VIII. 



MORGENBOEKEN VAN AMBACHTEN IN RIJNLAND GELEGEN IN DE NABIJHEID VAN 



HET HAARLEMMERMEER, UIT DE 16 e EEUW, WAARUIT DE GEDAANTE 



VAN DAT MEER KAN WORDEN AFGELEID. 



Behalve de boven beschreven kaarten bezitten wij nog onschatbare gegevens 

 in het Bijnlandsch archief, om den toestand te leeren kennen van vóór den 

 tijd uit welken betrouwbare kaarten bestaan. De welwillendheid van het 

 bestuur van dit Hoogheemraadschap heeft het mij mogelijk gemaakt uit deze 

 rijke bron tal van belangrijke gegevens te putten. Zeker zou mij dit echter 

 onmogelijk geweest zijn zonder de welwillende hulp van den heer Dr. E. F. 

 Van Dissel, ingenieur van Rijnland, die geen moeite ontzien heeft om mij in 

 het archief den weg te wijzen, en wiens scherpzinnigheid en zaakkennis mij 

 tot grooten steun bij het bewerken dezer verhandeling geweest zijn. 



Reeds in de 15 e eeuw (althans in 1496) is de omslag der belasting ten be- 

 hoeve van Rijnlands bestuur naar evenredigheid van het aantal morgens ge- 

 schied. Deze omslag schijnt evenwel zonder voorafgaande opmeting, eenvoudig 

 naar schatting, bepaald te zijn. 



Tot eene meting van geheel Rijnland werd door Dijkgraaf en Hoogheemraden 

 besloten op 9 Maart 1540 *. Hiervan waren uitgezonderd de landen die, daar 

 zij dicht genoeg bij den Ydijk gelegen waren, aan gedeelten van dien dijk 

 verhoefslaagd waren, zijnde een gedeelte van Spaarnwoude, Hof ambacht, Hout- 

 rijk, Polanen, Osdorp, Sloten en De Geer. 



De opmeting had plaats van 1540 tot 1544, en wel gedeeltelijk door Simon 

 Meesz. Van Edam, gedeeltelijk door Pieter en Jacob Sluyter. De opmetin- 

 gen in den omtrek van het Haarlemmermeer hadden allen plaats in 1543 

 of 1544. 



De uitkomsten dezer metingen zijn, onder den naam morgenboeken, nog in 



* Dit besluit is aanwezig in loquet 5, onder N° 254, en wordt in het Alphabetiscli Register van 

 het oude Archief van Rijnland vermeld op blz. 3. 



Waar verder loquet, N° en blz. genoemd worden, hebben deze betrekking op dergelijke gegevens 

 uit het Rijnlandsch archief. 



