48 DE OMVANG VAN HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HET 



ken ing van Rijnland, die bewaard gebleven is, die over 1554 — 1555, van Jan 

 Van Brouckhoven, vinden wij dienaangaande o. a. * : 



„Van die van Rynsburch groot lic LXXXIX margen IIII3 f hondt die 

 „noyt met Rynlandt hier voortyts ghecontribueert hebben gehadt ende nu mette 

 „gnale § metinghe in de contributie gebracht zijn beloopt de margen te drie 

 „stuuers als voren ter somme van XLIII £ IX stuyvers." 



In 1549 is de radicale maatregel, dat alle landen morgensgewijs moesten 

 betalen, ingevoerd. Merkwaardig is dit jaartal in verband met een edict van 

 keizer Karel V van dat jaar **. Wellicht wilde de keizer, door te vergunnen 

 dat de geestelijke goederen mede in de lasten van Rijnland zouden deelen ff, 

 een offer aan den tijdgeest brengen, om des te minder tegenstand tegen zijne 

 plannen tot uitroeiing der ketterij te duchten te hebben. 



Van hoeveel belang de maatregel was, kan b. v. blijken uit het morgenboek 

 van Sassenheim §§: meer dan een derde der oppervlakte van dit ambacht be- 

 hoorde aan verschillende geestelijke instellingen ; hiervan meer dan twee derden 

 aan de abdij van Rijnsburg, het overige aan de kerk te Warmond, het vrouwen- 

 klooster aldaar, het klooster van den Heiligen Geest te Rijnsburg, de abdij 

 Ter Leede of Leeuwenhorst, den abt van Egmond en het Reguliersklooster te 

 Leiderdorp. 



De wegen werden, waar zij aan weerszijden van de landen waren afgeschei- 

 den, afzonderlijk opgemeten. Bij gewone landwegen was zulks niet het geval, 

 deze maakten deel uit van de aanliggende landen ; met wegen die belangrijke 

 steden verbonden, wel. Zoo vindt men in genoemd morgenboek vermeld : 



„Den Heerewech is groot VIII margen III hont XXXI roeden." 



Men kan er dus van verzekerd zijn, dat de in de morgenboeken opgegeven 

 grootte werkelijk die van het geheele ambacht is. 



Gaan wij de ambachten na, beginnende bij het Spieringmeer, dan hebben wij 



* Folio 19. 



f Teeken voor V». 



§ Generale. 



** J. L. Motley, The Rise of the Butch Republic, Ie deel, blz. 81, zegt: //In the midst of the 

 //carnage, the Emperor sent for his son Philip, that he might receive the fealty of the Netherlands as 

 //their future lord and master. Contemporaneously, a new edict was published at Brussels (29th 

 //April, 1549), confirming and re-enacting all previous decrees in their most severe provisions." 



ff De resolutie van den keizer hieromtrent is van 12 Maart 1548 (Privilegiekist No. 80, blz. 150). 



§§ Loq. 71, No. 1731, blz. 154. 



