92 DE OMVANG VAN HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HET 



„aangevangen was, en is het zeker dat in den tijd, waaruit allengs meer histo- 

 rische berichten tot ons gekomen zijn (dus na 1000 of 1100), de langzame 

 „uitbreiding der Zuiderzee enz. in vollen gang was. Zij heeft eeuwen geduurd. 

 „Ofschoon nu de geschiedenis daarvan onvolkomen bekend is, zoo is het zeker, 

 „dat in de 12 e en 13 e eeuw, ja reeds vroeger, de bewoners van het Noorder- 

 kwartier (dus van de kleilanden van West-Friesland en van de veenlanden 

 „van Waterland) de kusten met kaden en dijken omgeven hebben *, en dat in 

 „ Waterland zelfs dijken langs de stroomen en meren gelegd zijn f. In de 

 „13 e en 14 e eeuw vinden wij de bewoners steeds strijd voerende tegen het 

 „voortdurende land verlies, of daarvoor terugwijkende en dijkinlagen makende. 

 „Zoo bezweek omstreeks 1200 de West-Friesche dijk bij Valkkoog, en werd 

 „eerst omstreeks 1250 voldoende hersteld, doch niet zonder eene inlaag. Zoover 

 „was dus de Zuiderzee reeds gekomen, dat ongetwijfeld Waterland, Zaanland 

 „en Zeevang zouden verloren zijn gegaan en ook West-Friesland onbewoonbaar 

 „ware geworden, als de bewoners door de steeds verbeterde en vermeerderde 

 „dijken (vooral sedert graat Floris V) daaraan geen paal en perk hadden ge- 

 „steld. Zoo begon reeds het bed der Bekere, tusschen Kennemerland en West- 

 v Friesland, een wad te worden, en is de voortgang daarvan door den aanleg 

 „van den Schoorldijk (vóór 1250) en van den Rekerdam (bij Krabbendam) belet. 

 „De veenstroomen in Noord- Holland: het Y, de Zaan, de Krommen Ye, de 

 v Purmer Fe, de Schadere § enz. voerden vroeger het water af uit de venen, 

 „vroeger waarschijnlijk naar het Flevomeer, later naar de Zuiderzee. Zij zijn 

 „vroeger minder wijd geweest en evenzoo hebben de meren, de Hugowaard, 

 „de Schermer, de Beemster, de Purmer, geenszins de uitgebreidheid gehad, die 

 „zij bezaten toen zij in de 17e eeuw werden drooggelegd. Waarschijnlijk zelfs 

 „zijn zij ontstaan uit de vereeniging van kleinere meren, zooals van sommigen 

 „bekend is. Dat de Beemster zelfs oudtijds een veenstroom zou geweest zijn (de 

 „Bamestra), zooals Bouman meent, is niet bewezen. 



„Gedurende het ontstaan der Zuiderzee is een tijd gekomen dat de vloed het 

 „ Y bereikte, en dat het vloedwater, indringende in het Y, de Purmer Fe, de 

 „Schadere, door de zooeven genoemde veenstroomen en de meren van Zaan- 

 „en Waterland rondliep. 



* //De West-iriesche Zeedijk is ouder dan 1200. 



j- //Om Zaanland, Waterland, Zeevang, het eiland van Rijp en Graft, om den Reer-Ihigomaard. 



\ //Volgens Mr. G. De Vetes is deze naam onzeker; ik bedoel het water dat de gemeenschap 

 //vormde tusschen de Beemster en de Zuiderzee, later bij Schardam afgedamd. Waarschijnlijk is deze 

 //gemeenschap eerst een vrij nauw water geweest, ot wel na 1100 ontstaan. 



