ONTSTAAN IS, OP VERSCHILLENDE TIJDEN VOOR DE DROOGMAKING. 93 



„Sedert moet de uitbreiding der roeren en stroomen allengs voortgeschreden 

 „zijn, vooral bij stormvloeden. De verwijding van het Y heb ik gemeend uit 

 „mijne waarnemingen te mogen afleiden. Immers het veen, dat bij de droog- 

 legging aanwezig was, vertoonde zich als het overblijfsel van eene ± 4 M. 

 „dikke veenlaag, die op de blauwe kleilaag als onderlaag rustende, vroeger het 

 _ Y tot aan de oppervlakte gevuld heeft, uitgezonderd waar kleibanken zich 

 „hooger verhieven (de latere eilandjes), en waar de Ye en misschien nog 

 „een tak daarvan zijnen loop had. Aan de oevers, vooral den Noordelijken, 

 „was in 1870 de veenlaag nog tot aan de oppervlakte in hare volle dikte over, 

 „en die dikte nam af naar het midden. Bovendien op het overblijfsel der oude 

 „veenlaag heeft zich de nieuwe kleilaag gevormd. Die klei is in historischen 

 „tijd afgezet, % en dus van lateren oorsprong, evenals in de zuidelijke Zuiderzee- 

 „kom ; zij is afgezet sinds den tijd dat het vloed water zeeklei heeft aangebracht, 

 „dus sinds het verwijden van het Flevomeer tot Zuiderzee, en heeft geduurd 

 „tot aan de afsluiting bij Schellingwoude in 1872. Die klei ligt ook nog verder 

 „als het Wijkermeer (vroeger het uiteinde van het Y), namelijk ter wederzijde 

 „van de Krommen Ye. Het Y was in 1872 nog niet volgeslibd, maar de laag 

 „klei bedroeg toch reeds 2 tot 3 M. Ook in de Beemster en de andere groote 

 „meren benoorden het Y moet in dat tijdperk veel veenland verloren zijn gegaan. 



„Zoolang het zeewater indrong, werden de landen, die niet door dijken be- 

 schermd waren, „van krancker waerde" ; evenals de buitendijksche landenvan 

 „ West-Friesland, en wat er nog van buitendijksch veenland langs den Zeevang 

 „en Waterland aan de Zuiderzeezijde en aan de oevers van het Y overig was 

 „in 1100 — 1400, meer en meer „kranck" werd in dat tijdperk. Uit historische 

 „bescheiden is dat genoegzaam bekend *. Bovendien werd het binnen dijken 

 „besloten land voortdurend meer en meer bedreigd. 



„Om die slooping der veenlanden binnen Noord-Holland te beletten, zijn 

 „tusschen 1200 en 1400 dammen in de veenstroomen aangelegd. De Zaan-dam 

 „dagteekent van vóór 1288 f. De Schadere-dam (Schardam) is gelegd tusschen 

 „1311 en 1319, en daardoor werd dus eene opening aan de Zuiderzee afgesloten. 



„De Krommen Ye is afgedamd in 1357 bij Krommeniedijk ; de Purmer Ee in 

 „1400 — 1401. De Voor Ye bij Edam werd in 1357 afgesloten, maar dit water 



* //Zie De Vries, De Kaart van Hollands Noorderkwartier in 1288. 



f //Van den Noord-dam bij het latere Knollendam is de aanleg onzeker. De Vries neemt het 

 //bestaan reeds aan in 1288. J. Bouman {Bedijking, opkomst en bloei van de Beemster, bk. 11) 

 //spreekt van een sluis, in den dam bij Knollendam in 1529 gelegd. 



