94 DE OMVANG VAN HET HAAELEMMERMEEE EN DE MEREN WAARUIT HET 



„ drong slechts een klein eind het land in. In 1400 was dus de toegang van 

 „het Zuiderzee- vloedwater belet, behalve in het Y. 



„Tot nog toe waren veenlanden gesloopt. Behalve in de Zuiderzee en het 

 „ F, waarin nieuwe kleilagen werden afgezet, en hier en daar langs de Zuider- 

 „zee-kusten, waar nieuwe klei-uiterwaarden ontstonden, kan de aanwas van 

 „nieuwe klei in Waterland met Zaanland en Zeevang niet van grooten omvang 

 „geweest zijn. Dit is trouwens nog niet onderzocht. 



„Men kan zich nu de vraag stellen of in de veenmeren van Noord-Holland, 

 „met aarden dammen omgeven en sinds 1300 — 1400 van de zee afgesloten 

 „(behalve enkele malen bij dijkbreuken), op minder diepe plaatsen, of door de 

 „vorming van drijftillen weder eene veenvorming begonnen is. Daarvan blijkt 

 „niets ; integendeel de meren zijn nog steeds verwijd. Dit is bekend van het 

 „voorland van de Schermer en van den Hugowaard (volgens getuigenis der 

 „bewoners van Oterleek), bezuiden en benoorden de strook gronds die de beide 

 „meren nog scheidde, en waarover de Hughensdijk gelegd was. Dat is ook 

 „bekend van de Beemster. Het losspoelen van het overgebleven veen aan de 

 „oevers, hetwelk door de uitgangen van het Meer wegdreef, is historisch bekend. 

 „De eilandjes in de Schermer geven den indruk, alsof ook dit meer uit ver- 

 scheidene kleinere ontstaan is. In de 16 e eeuw werd het meer en meer 

 „noodig, hetzij de nog zwakke dijken te versterken, hetzij de meren droog 

 „te malen. 



„Derhalve: nadat de meren afgesloten waren van de zee, en alleen onder- 

 ging gemeenschap hadden, hebben oorzaken, die veenvorming beletteden en 

 „afslag bewerkten, stand gehouden. 



„Zulks geldt ook voor het Haarlemmermeer. 



„Oorspronkelijk is hier laagveen geweest tot aan de oppervlakte, doorsneden 

 „met veenstroomen en meertjes. Aan de randen was nog veen overig ten tijde 

 „der droogmaking. Of er kleilagen hier en daar tot aan de oppervlakte ge- 

 „legen hebben, zooals in het Y, is onbekend. Hoe groot oorspronkelijk de drie 

 bekende meren geweest zijn, door wier vereeniging het groote Haarlemmermeer 

 „is ontstaan, laat zich niet meer gissen. 



Ik acht het evenwel niet onwaarschijnlijk dat er vroeger meer dan drie meren 



geweest zijn, inzonderheid voor het middelste of Oude Haarlemmermeer. 



Alleen het Spieringmeer heeft door het Spaarne vóór de afdamming bij 



jfSpaarndam, met het Y in gemeenschap gestaan. Die afdamming heeft reeds 



„omstreeks 1250 plaats gehad. Aan den Ydijk en aan dien dam is het toe te 



