ONTSTAAN IS, OP VEKSOHILLENDE TIJDEN VOOR DE DROOGMAKING. 95 



„schrijven dat Y en Spieringmeer zich niet vereenigd hebben. De uitbreiding 

 „van het Spieringmeer door het zeewater kan dus niet van groote beteekenis 

 „zijn geweest. Doch, evenals voor de meren benoorden het Y na 1300 en 

 „1400, moet voor de drie meren, Spieringmeer, Oude Haarlemmermeer, en Leid- 

 „sche Meer naar de oorzaken gezocht worden, welke de langzame slooping der 

 „veenlaag (rustende op de blauwe klei en in het noordwesten op duinzand) be- 

 „werkten, ten gevolge waarvan de meren zich uitbreidden en tot één groot meer 

 „vereenigden. Het is niet voldoende om zonder meer de werking van den golf- 

 slag als oorzaak aan te nemen ; want er moet aangetoond worden onder welke 

 „omstandigheden die golfslag plaatselijk veenland vermocht te sloopen. De 

 „verzakking der veenlanden door de vervening moet daarbij in aanmerking 

 „komen. 



„Het is ook de vraag of de veengronden niet door de ontbossching verzwakt 

 „waren. Dat de vorming van nieuw veen in de daarvoor gunstig gelegen 

 „hoeken en ondiepere plekken niet weder begonnen is, maar dat steeds de af- 

 „neming de overhand gehad heeft, moet evenzoo verklaard worden. Ik waag 

 „de vraag, of de voortdurende bevaring en de vischvangst, nevens de vervening, 

 „niet als eene der oorzaken mag aangenomen worden. Dat zou dan ook gelden 

 „voor de groote meren benoorden het Y. 



„Ten slotte : Wanneer de uitbreiding der meren in Noord-Holland ten 

 „noorden van het Y met die van het Haarlemmermeer wordt vergeleken, zoo 

 „is voorzeker een onderscheid daarin te vinden, dat de eerste gedurende een 

 „lang tijdperk onder den invloed van de voortschrijdende Zuiderzee hebben 

 „verkeerd. Na de afsluiting derzelve door dammen moeten overeenkomstige 

 „oorzaken de vergrooting van beide bewerkt hebben." 



Tot dusver de Heer Van Bemmelen. 



Zeker is het, dat er nevenoorzaken zijn geweest voor het wegslaan van het 

 veen, maar de hoofdoorzaak is de golfslag geweest die dagelijks werkte. Het 

 beste bewijs hiervoor is wel het verschil in afname, overal waar die deugdelijk 

 gestaafd is, aan de "West- en Oostzijde. 



De afname aan de niet door hunne lig'sring of kunstmatig- beschutte oevers 

 kan op verschillende wijzen geschieden. 



Slechts zeldzaam komt de wijze van afname voor, in Hoofdstuk IX vermeld 

 in de verklaringen van 4 Februari 1550, en duidelijk omschreven in de aan- 

 haling uit Leeghwater in Hoofdstuk X onder 6. Voor dit „wegloopen", 



