ONTSTAAN 16, OP VERSCHILLENDE TIJDEN VOOR DE DROOGMAKING. 107 



Fuik. Tegenover het Noordelijk eind van dien weg en die uitwatering (aan 

 de overzijde der Haarlemmer Liede) ziet men bij Beeldsnijder een lang uit- 

 gerekt, bij Balthasar een meer rond stuk buitendijksch land. Het uiteinde 

 ligt bij beide juist tegenover weg en uitwatering, dus heeft Beeldsnijder, die 

 waarschijnlijk aangeteekend had dat daar de Liede eindigde, eenvoudig het ronde 

 stuk buitenland uitgerekt om dat het geval te kunnen doen zijn. 



Bijna geregeld zijn kleine stukken land en kleine wateren bij Beeldsnijder 

 te groot geteekend. Zoo zijn alle uitstekende gedeelten aan de Westzijde van 

 het Meer, met name dat halverwege Heemstede en Hillegom en dat op de grens 

 van Kennemerland en Rijnland (overeenkomende met de tegenwoordige grens 

 van Noord- en Zuid-Holland) te ver vooruitstekend geteekend; ook het Lisser- 

 broek, hoewel dit schiereiland werkelijk verder dan de anderen uitstak. Het dui- 

 delijkste bewijs dat in deze de voorstelling van Beeldsnijder werkelijk verkeerd 

 is, vindt men in de overeenkomst tusschen de oevers van het ambacht Vennep 

 in 1587, 1613 en later, en in het betrekkelijk geringe verschil in grootte in 

 1544 en 1587 (zie de Hoofdstukken VIII en XII). 



Door dezelfde oorzaak is ook de punt van Vijf huizen veel te ver Oostwaarts 

 doorgeteekend . En daarvan is het gevolg dat bij Beeldsnijder de mond van 

 het Spieringmeer te smal moest worden. Wellicht is de reden hiervan dat hij 

 bij dit gedeelte zijner kaart als voorbeeld de in Hoofdstuk V beschreven kaart 

 van Lourys Pietersz, die van 11 jaren vroeger dagteekent, heeft gebruikt. 

 Juist de Westelijke oever van het Spieringmeer is bij Pietersz zeer globaal ; 

 daar die oever op de uiterste grens der kaart ligt (zie karton A van Plaat III) 7 

 is er veel kans dat hij onjuist getrokken is. 



Nabij Aalsmeer hebben wij geene oudere kaart dan die van Beeldsnijder, 

 Doordat de Zuidwestelijke grens van Burggravenveen in 1613 nog juist grooten- 

 deels aanwezig was, hoewel zij kort daarna moet zijn weggeslagen, kunnen wij 

 hier den toestand van 1574 met vrij groote juistheid op de kaart van 1613 

 plaatsen, daar op de kaart van Beeldsnijder ook deze grens zeer goed te her- 

 kennen is. Gelijk reeds boven gezegd is, kwam de sterkste afslag voor nabij, 

 en vooral ten Zuidwesten van Aalsmeer, en bij de verdwenen dorpen Nieuwer - 

 kerk en Rietwijk. 



In de in Hoofdstuk VIII behandelde morgenboeken van 1543 of 1544 hebben 

 wij een geheel voldoenden leiddraad om de oevers van het geheele Haarlemmer- 

 meer te leeren kennen, in verband met die van 20 a 30 jaren later. 

 Beschouwen wij vooreerst het eigenlijke Nieuwerker k. 



Uit karton A van Plaat III weten wij den vorm daarvan in 1564; die van 

 1544 moet ongeveer dezelfde geweest zijn, en de oever moet in elk geval iets 



