140 DE OMVANG VAN HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HET 



„men van daar, op het eind van dien tijdkring, naar onze Noordelijke ge- 

 „ westen over". 



Achter den het eerst aangehaalden zin moet zonder twijfel een vraagteeken 

 staan ; in het verband der redeneering beteekent deze vraag eene bevestiging. 



Mees * is van hetzelfde gevoelen, en in de Nederlandsche archieven zijn 

 kaarten, van vóór 1540 dagteekenende, eene zeldzaamheid, terwijl er uit de 

 tweede helft der 16 e eeuw betrekkelijk vele aanwezig zijn. 



Men vindt reeds in zeer oude tijden, o. a. in den blaffert van de Friesche 

 goederen der Fulda'sche abdij f, uit het laatst der 8 e eeuw, gewag gemaakt 

 van mansi, d. i. bunders ; in lateren tijd wordt dikwijls melding gemaakt 

 van huvae of hoeven, somtijds uitmakende 18 morgen §, somtijds slechts 16 

 morgen, zooals blijkt uit een processtuk in het Eijnlandsch archief **. Uit de 

 opgaaf dezer vlaktematen zou men afleiden, dat er reeds toen landmeters geweest 

 moeten zijn, hoewel het ook zeer goed mogelijk is dat die maten slechts globale, 

 door afpassing verkregene, grootten waren. In Friesland werd het land begroot 

 naar het aantal vee dat er op kon weiden ff, waaruit is af te leiden dat aldaar 

 geen landmeters waren. 



Wat hiervan zij, het maken van ook maar eenigermate behoorlijke kaarten was 

 in de Middeleeuwen, althans tot in de 14 e eeuw, in de Christelijke Germaan- 

 sche wereld (waartoe ons land behoorde) niet bekend. Zelfs het werk van 

 Ptolemaeus (dagteekenende van de 2 e eeuw na Christus) was daar geheel 

 in vergetelheid geraakt. De kaarten die bekend zijn, missen alle verhoudingen 

 en zijn overdekt met figuren van koningen, monsters en fantastische wezens. 

 Eerst tusschen 1472 en 1478 werd de eerste met kaarten voorziene editie van 

 Ptolemaeus gedrukt §§. 



In Nederland is tot nog toe de oudste kaart, wier jaartal bekend is, eene van 

 Piershil en omstreken, aanwezig in het Rijks archief, die dagteekent van het 

 jaar 1499. Deze kaart omvat slechts een klein terrein, en bovendien is zij 

 zeer primitief. Het bewijs daarvoor is dat de dorpen Simonshaven en Hekelingen 

 er op voorkomen als gelegen aan het Spui, terwijl zij werkelijk, evenals thans, 

 op ruim een kwartier uur gaans afstand van die rivier lagen. 



* Historische Atlas, Ie kaart, blz. 3. 



f Van den Beegh, Oorkondenboek, Ie deel, blz. 5. 



§ Fruin, Informatie van 1514, blz. 218. 



** Loq. 71, No. 1733, blz. 150. 



ff Mr. L. P. C. Van DEN Bergii, Hu ml hoek drr Middel-Nederlandsche Geographie, 2e druk, blz. 110. 



§§ Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap, 2e Serie, 7e deel, blz. 999. 



