142 DE OMVANG VAN HET HAAELEMMEEMEEE EN DE MEEEN WAAEUIT HET 



in open gemeenschap met de Vecht voor, terwijl die gemeenschap in 1388 werd 

 af gedamd. De kaart is vrij primitief, Muiden en Weesp liggen b.v. recht 

 tegenover elkander aan de Vecht. Toch is het zeer twijfelachtig of zij reeds 

 uit de 14 e eeuw dagteekent; even goed als dit bij No. 236 uit het Rijks archief 

 met de Oude Lek het geval is, kan hier wel vergeten zijn, den ingang van het 

 Naardermeer afgedamd voor te stellen. Nog thans vindt men dikwijls kaarten, 

 waarop b.v. de Kromme Rijn in open gemeenschap met den Neder-Rijn en Lek 

 geteekend is. 



De oudste in de Nederlanden gedrukte kaart is denkelijk die, welke genoemd 

 wordt in den Messager des Sciences Historiques *, waar men vermeld vindt : 

 „Van eene octroye om te moghen printen een carte van de Oosterscherzee voir 

 „Jan de Beeldsnyder van Hoirne f , woennende t' Antwerpen, de data XJ a No- 

 „vembris A<>. XXVJ", in het register No. 20787 der Rekenkamer, aanwezig in 

 het Belgische Rijks archief. Deze kaart is dus in 1526 of 1527 gedrukt. Zij is, 

 voor zoover bekend, niet meer aanwezig. 



Van den Bergh zegt § : 



„Dit herinnert ons de meening die nog altijd door sommige geleerden om- 

 „helsd wordt, dat onder onze merkwaardigste oude gedenkstukken, ook eenige 

 „kaarten uit de middeleeuwen zouden overig wezen. Men bezit namelijk een 

 „kaartje, Utrecht voorstellende in de zevende eeuw, en vier kaarten van Zeeland, 

 „waarvan eene uit den tijd van Willebrord, de anderen van de jaren 1230, 

 „1274 en 1288 zijn zouden. Doch alle deze stukken dragen duidelijke blijken 

 „van onechtheid." 



Omtrent de kaarten van 1274 en 1288 leest men bij Mr. M. F. Lantsheer ** : 

 „dat, waar men van echtheid spreekt, deze in tweederlei zin kan worden opgevat. 

 „Bedoelt men er mede dat de oorspronkelijke kaarten, waarnaar de latere af- 

 schriften zijn gemaakt, zouden dagteekenen van de jaren 1274 of 1288, zoo 

 „vergeet men dat dit nergens op de kaarten zelve, doch veeleer het tegendeel, 

 „althans op de eerste afschriften, gezegd wordt en welligt zou niemand meer 

 „dan de vervaardigers zich over zulk eene meening verwonderd hebben." 



En verder : 



„Waarschijnlijk zijn beiden eerst in de XVl e eeuw vervaardigd en heeft 

 „Lieven Van Thuyne de copieën van de kaart van Gend en van die van 't 



* Jaargang 1859, blz. 288. 



f Waarschijnlijk de vader van Joost Jansz Beeldsnijder (zie Hoofdstuk lil). 



§ Handboek der Middel-N ederlandsche Geograp&ie, blz. 18. 



** Zelandia Illustrata, Ie aflevering, blz. 15. 



