158 DE OMVANG VAN HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HET 



,,aen' beyden zyden van de voorscreven Wateringhen gelegen, ende onbekaet we- 

 nsende, noch heel diep mit Water stonden zulex dat die geene die wy op de 

 „voorsz. Landen lieten loopen, tot eenige plaetsen tot over die cuyten toe noch 

 „in 't Water ginck : Ende de andere Landen die bekaet laeghen, ende en ighe 

 „van dien met Wintmolenkens, enighe met Paerdemolenkens, ende enighe met 

 „Hantmolenkens gemaelen waeren, hebben bevonden meest al noch mede nat te wesen, 

 „zulcx dat die Beesten daer'inne gaende, 't Water met haer voeten voort smeten, ende 

 „dattet gras met haer monden opgehaelt, heel nat ende oock geel was, ende dat 

 „het Water aen veel van de selve bekaede Landen, buyten aen staende, ongelyck 

 „hooger was, dat 't Landt als by ooge, merckelick bekendt mochte worden." 



Wanneer de beesten nog drie eeuwen later des zomers somtijds tot aan de 

 knieën in het water stonden, is het niet onwaarschijnlijk dat het in het lage 

 veenland in de 13 e eeuw ook niet aan water op de weilanden ontbrak. Echter 

 waren de landen in 1570 in zoover in slechter toestand, dat zij gedurende die 

 eeuwen inklinking hadden ondergaan, en daardoor allicht eenige decimeters lager 

 waren geworden. 



Staring * zegt, dat de duinen, die wij als kale, hoogstens met struiken be- 

 groeide heuvelreeksen, in wier valleien of duinpannen slechts hier en daar 

 eenige meerdere plantengroei bestaat, kennen, als zij geheel aan zichzelf over- 

 gelaten werden, met bosch bedekt zouden worden ; en dat het aan geen rede- 

 lijken twijfel onderhevig schijnt, dat zij voormaals met bosch bezet geweest zijn. 

 Zonder dit voor den oorspronkelijken toestand te willen ontkennen, moet toch 

 gezegd worden, dat er in de 9 e en ÏO eeuw reeds weinig mogelijkheid is, dat 

 de hooge duinen nog met bosch bedekt waren. Bosch gaf aan jagers gelegen- 

 heid, hun bedrijf uit te oefenen, en het hout kon gebruikt worden voor het 

 bouwen der woningen, brandhout enz. Waar bosschen waren, vinden wij reeds 

 in die eeuwen bewoning, behalve waar zij een ontoegankelijk moeras vormden. 

 Nu zien wij, zooals beneden blijken zal, althans in de ll e eeuw de kerkdorpen 

 allen gelegen beöosten de duinen f. Er zijn geene sporen van vroegere bewo- 

 ning in de duinen gevonden. Wel waren er in de I4 e eeuw reeds visschers- 

 dorpen aan zee ; hun toenmalige plaats ligt thans in de Noordzee. 



Wanneer men bedenkt, dat de mensch althans van vóór het begin onzer 

 jaartelling af met zijn vee aan de door Staring § beschreven vernieling dezer 



* Be Bodem run Nederland, Ie deel, bk. 321. 



f Petten misschien uitgezonderd; hoewel dit toen ook zeer goed beöosten de duinen gelegen kan 

 hebben. 



§ De Bodem run Nederland, Ie 'veel, blz. 320. 



