ONTSTAAN IS, OP VERSCHILLENDE TIJDEN VOOR DE DROOGMAKING. 161 



In de zooeven genoemde handvest van 11 October 1255 belooft de koning, 

 dat de schutsluis er niet zal komen, doch in 1305 bestond zij*; zij is tusschen 

 1286 en 1305 gemaakt. 



Het spreekt van zelf dat er tegelijk met de afdamming van het Spaarne reeds 

 een uitwateringsluis in den dam aidaar gemaakt is. Daar er geen schutsluis in 

 was, is er zeker toen reeds een overtoom te SpaamJam geweest, daar het eene 

 onmogelijkheid was, het scheepvaartverkeer eenvoudig te stremmeu. Deze overtoom 

 is blijven liggen en werd bij de doorbraak van 1 October 15 14 vernield f. 



Men kende in 1253 en vroeger de schutsluizen reeds, hetgeen daaruit is af 

 te leiden dat zij reeds een bepaalden naam (Spoija) hadden. Volgens J. Strootman § 

 werden waarschijnlijk reeds in 1220 te Amsterdam schutsluizen aangetroffen ; in het 

 midden der 3e eeuw vóór Christus waren zij volgens hem reeds in Egypte in gebruik. 



Alle oudere brieven geven het heemraadschap den naam „van Sparendam "** . 

 Hieruit blijkt dat er te Spaamdam een of meer uitwateringsluizen waren, door 

 welke geheel Rijnland uitwaterde. Eerst in 1361 vindt men een brief waarin 

 het heemraadschap Rijnland genoemd wordt. 



In 1363 waren te Spaamdam reeds verscheideue uitwateringsluizen, zooals 

 blijkt uit eene regeling, die de ruwaard hertog Albrecht op 4 Augustus van dat 

 jaar ff maakte omtrent de uitwatering van eenige landen in Utrecht en van den 

 lande van Woerden, waarin gesproken wordt van : „de goeden lieden van den Ge 

 stichte van Utrecht" en „de goeden luijde van den lande van Woerden" en bij 

 beide: „die gelant zijn in den watergang van Sparendamme." Die aan de Zuidzijde 

 van den Leldschen Rijn woonachtig zijn, zullen in den Ysel uit wateren, doch die 

 aan de Noordzijde van genoemde rivier zullen hetgeen zij verzuimd hebben 

 „roerende van Sparendamme" met 5 of 10 Vlaamsche grooten per morgen boeten, 

 terwijl verder bepaald wordt : „Ende nu voerts sullen zi maken, ende houden 

 „twee slusen in Sparendam met horen toebehooren, ende allen watergank, ende 

 „werck bewaren, ende houden, alsoe zi van outs plagten te doen, uytgeset, dat 

 „zy mer twee sluysen houden sellen, alse voersz. is." Vroeger onderhielden zij 

 dus meer dan twee uitwateringsluizen, hetwelk doet vermoeden dai er boven- 

 dien nog andere waren. 



'i 



* Verslagen, en mededeelingen, blz. 305. 

 f Een crisis in Rijnland, blz. 31. 



§ Over wijde zeesluizen en sluisdeuren van plaatijzer, in de Verhandelingen van het Koninklijk 

 Instituut van Ingenieurs L863 — 1864, blz. 12. 

 ** Verslagen en mededeelingen, blz. 305. 

 ff Van Mieris, Groot Charterooek, 3e deel, blz. 156 en 157. 



E 21 



NATUURK. VERH. DER KONINKL. AKADEMIE DEEL XXIX. 



