166 DE OMVANG VAN HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HET 



„onse Stadt, ende 't Spaerne, maar ook de deurvaart wesende de Ziele ofte behou- 

 „denisse van deselve stadt." Naar Amsterdam konden de vaartuigen, echter 

 alleen die van geringe afmetingen, ook langs het Nieuwe Meer en den Schinkel 

 komen ; zij werden aan den Overtoom over een dijk gehaald *. De grootere 

 vaartuigen moesten Haarlem aandoen. 



Haarlem was ook sterk tegen de sluizen te Halfweg. Na de doorbraak van 

 23 September 1509, toen de groote sluis aldaar wegsloeg, bleef deze in het gat 

 liggen, zooals Haarlem zeide f „tot een exempel en spiegel dat men geen sluysen 

 „aldaer meer in den dijek en soude leggen". 



Na de doorbraak van 1 October 1514 was er te Spaarndam naar het schijnt 

 eenige jaren lang een open gat, dat in 1517 dicht gemaakt was, anders had 

 het geen zin dat de Haarlemmers toen des nachts onder het geroep „Gelder/ 

 „Gelder!" de schutdeuren der Kolksluis die nog water keerde, de palen en het 

 houtwerk uittrokken en in brand staken §. Deze sluis, een schutsluis, werd dus 

 toen tijdelijk niet voor schutten gebruikt, en de in 1514 weggeslagen overtoom 

 is sedert nimmer vernieuwd. Feitelijk was dus toen de scheepvaart van Haarlem 

 gestremd. Het is onmogelijk dat dit lang geduurd heeft. Haarlem zal echter 

 zeker zijne maatregelen genomen hebbeu om te zorgen dat er nimmer meer moge- 

 lijkheid voor zulk een stremming kon zijn, en hieraan heeft denkelijk de boven 

 aangehaalde overeenkomst van 16 Mei 1519, ten gevolge waarvan naast de 

 Kolksluis nog eene schutsluis gemaakt werd, haren oorsprong te danken. 



Het bovenvermelde duikertje in den dam aan het Penningsveer, wijd 6 voet, 

 werd natuurlijk tegenlijk met dien dam, dus in 1521, gemaakt. Het werd in 

 1580 vervangen door twee steenen duikers, wijd te zamen ruim 26 voet**. 



Het leggen der uitwateringsluis te Halfweg in of na 1364 geschiedde reeds 

 onder het uitdrukkelijk beding dat de watering die daarheen leidde, „nimmermeer 

 „vaert wesen en sal mit scepinge groot noch cleyn, maar altoos blyven sal tot 

 „uytgange, sonder eenige visscherie, oock hoeveel sluysen dat men daarin leyde, 

 „noch geenreliande overtoom noch overslagh aldaar te wesen mit eenigen goede." 

 Haarlem blijft onverkort in het voordeel van zijn ligging ff. 



De reden waarom Haarlem niet reeds in 1509 een dam door de Haarlemmer 



* Tegenwoordige Staat van Holland, 5e deel, blz. 265. 



f Een crisis in Rijnland, blz. 30. 



§ Idem, blz. 31. 



** Verbaal van Engelman, Bkunings, Bolstra en Hania van 31 December 1767, blz. 25. 



ff Verslagen en m.ededeelingen, blz. 318. 



