180 DE OMVANG VAN HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HET 



„opwerking sloeg- men op de laagste plaatsen paaltjes met kruislatten. Tot de 

 „12 e eeuw had de Spaarndamsche dijk ook niet de bestemming geheel Rijnland 

 „te beschermen. De Rijndijk beschermde het Zuiderdeel, terwijl onderscheidene 

 „dijkstelsels — inpolderingen op groote schaal — thans moeilijk meer te be- 

 halen, het water uit verschillende andere deelen van Rijnland keerden. Zoo 

 „hebben de Maredijk en de Wendeldijk, een dijk met sluizen, die het Oosterdeel 

 „van Rijnland beschermde en waaraan ook het Sticht van Utrecht betaalde, in 

 „de vroegste eeuwen elk eene groote beteekenis als waterkeering 'gehad. De 

 „Wendeldijk is alleen nog bij naam bekend." 



De Maredijk, of beter de Marendijk, was niet, zooals de beschrijvers van 

 Leiden beweren, een heerweg, maar een waterkeering *. Hij liep, en loopt nog, 

 langs de Westzijde van het water de Maren, dat bij Leiden uit den Rijn komt 

 en Noordwaarts strekt, en sluit nabij Poelgeest aan den hoogen grond aan. 

 Zijne lengte is 2000 M. f Hij kan dus moeilijk zulk eene bijzonder groote be- 

 teekenis als waterkeering hebben gehad, en was in de verte niet te vergelijken 

 met den Wendeldijk, die dat wel had. 



Waar men in sommige stukken den Marendijk vermeld ziet, is het niet die 

 nabij Leiden, maar de tegenwoordige Meen/dijk ten Zuidwesten van Utrecht] 

 zco b. v. in eene oorkonde van 1 Augustus 1 323 §, waarbij graaf Willem III 

 de vrouwe van Brederode laat verzoeken, dien dijk hooger en breeder te maken 

 wegens de schade, door de doorbraken van den Lekdijk aan de landen in Holland 

 toegebracht. Deze doorbraken hadden plaats in 1321 en den zomer van 1322**. 

 Wat den Wendeldijk betreft, daaromtrent hebben wij w T eder een betrouwbaren 

 gids in Fruin ff. Hij heeft bewezen dat deze dijk zich voor een deel in de 

 nabijheid en aan de Zuidzijde van het Leidsche Meer uitstrekte. Dat Dee gelijk 

 heeft, dezen dijk eene belangrijke waterkeering te noemen, blijkt daaruit dat er 

 in 1226 zeven sluizen in lagen §§. 



Op de in Hoofdstuk III besprokene kaart, door Antony Velsen gecopiëerd 



* Prof. Eruin deelde mij als bewijs hiervoor mede, dat in een vonnis der heemraden van Rijnland 

 van 1 Juli 1455, in Register A No. 18 (genaamd het oud perkamenten register) in Rijnlands archief, 

 folio 84, voorkomt, dat door de ambachtsbewaarders van Oestgeest beweerd 'wordt : //dat den maerndyck 

 //noch heerwech noch wtwech noch lydwech noch nottwech en is, maer alleene een kade ende een 

 //waterkeer' 1 , en dat de heemraden dit toestemmen. 



f Gevers van Endegeest, Het Hoogheemraadschap run Rijnland, Ie deel, blz. 104. 



§ Muller, Regesta Hanuonen&ia, blz. 117. 



** Verslagen en mededeelingen, blz. 316. 



-j-j Idem. blz. 280 en vlgg. 



^§ Van den Bergii, OorkondenboeJf, Ie deel, blz. L70. 



