ONTSTAAN IS, OP VERSCHILLENDE TIJDEN VOOR DE DROOGMAKING. 187 



eene bedijking waarde te geven, en dat deze bedijking werd aangelegd ongeveer 

 langs de grenzen van zijn gebied. 



De Marendijk sluit te Leiden aan een dijk, die tot aan de hooge geest- 

 gronden nabij de duinen loopt; hij zou anders geen afdoende waterkeering 

 vormen. Deze dijk heet de Morschdijk *. 



Daarentegen moet door den JFendeldijk de Leidsche Rijn afgedamd geworden 

 zijn, waarbij dan tevens een uitwateringsluis in dien dam gelegd moet zijn. In 

 1310 maakte de Leidsche burggraaf aanspraak op de visscherij in den JFendel- 

 dijk, dat is in een sluis in dien dijk f. Nu had hij het vischrecht in den 

 geheelen Leidschen Rijn van Zwammerdam tot Katwijk en dus sprak het van 

 zelf dat hij dat ook had in de sluis, gemaakt in een dam dwars door den Rijn. 

 Rijnland moest zijn recht, toen het visschen de uitwatering ging belemmeren, 

 dan ook afkoopen. 



Tijdens den aanleg van den Wendeldijk moet de burggraaf van Leiden dus 

 reeds eigenaar dezer visscherij geweest zijn. Hoewel hij het eerst in 1083 § (of, 

 mocht dit charter onecht zijn, in 1108 **) voorkomt in de oorkonden, zal er 

 omstreeks 1000 wel reeds een Leidsche burggraaf of kastelein geweest zijn, 

 evengoed als er in het laatst der 10 e eeuw een Gentsche burggraaf was ff. 



Als zuidelijk eindpunt van den JFendeldijk kan men dunkt mij den Zuider 

 Rijndijk aanhouden. Het is waar dat er in of kort na 1330 een nieuwe Zuider 

 Rijndijk gemaakt is §§, maar in den Romeinschen tijd moet zulk een dijk be- 

 staan hebben, en uit het feit dat de naam Albiniana in Al f en is overgegaan, 

 kan worden afgeleid dat hij nog in de ll e eeuw aanwezig was. Bij den aan- 

 leg van den Wendeldijk is hij overbodig geworden, en zeer goed is liet te deu- 

 ken, dat van een dijk, die ruim 300 jaren niet was onderhouden, in 1330 weinig 

 meer over was, zoodat men toen sprak van het maken van een nieuwen dijk. 



De afdamming van den Leidschen Rijn duor den Wendeldijk moet te Leider- 

 dorp gelegen hebben. Dit dorp komt het; eerst voor in eene oorkonde, opgemaakt 

 tusschen de jaren 1130 en 1161 ***. Wel zeggen H. van Heussen en H. van 



* Gevers van Endegeest, Het Hoogheemraadscltap van, Rijnland, Ie deel, blz. 100. 



f Verslagen en mededeelingen, blz. 2S8. 



§ Van den Bergh, Oorkondenboelc, Ie deel, blz. 58. 



** Idem, idem, blz. 64. 



ff Dr. J. Bolhuis van Zeeburgh (in Fbüin's Bijdragen voor Faderlandsche Geschiedenis en Oud- 

 heidkunde, 2e reeks, 6e deel, blz. 286) zegt evenwel, dat er toen ter tijd geen Oentsck burggraafschap 

 bestaan heeft. 



§§ Verslagen en mededeelingen, blz. 315 



*** Van den Bergh, Oorkondenboek, Ie deel, blz. ö9. 



