ONTSTAAN IS, OP VERSCHILLENDE TIJDEN VOOR DE DROOGMAKING. 189 



Meer vóór het midden der 15e eeuw waren, hebben wij slechts indirecte ge- 

 gevens. 



Haarlem, Leiden en Amsterdam waren reeds toen bloeiende en vooruitgaande 

 steden, en ook het platte land was bebouwd en bevolkt als tegenwoordig, hoe- 

 wel in zeer vele malen minder mate. 



Over de vorming der steden in de 13 e eeuw vinden wij in een opstel van 

 Prof dr. R. Fruin * : 



„De 13 e eeuw was voor geheel Europa en ook inzonderheid voor 



„Holland een allergewichtigst tijdvak. Zij zag de maatschappij, zooals die 

 „sedert Karel de Groote bestond, van wezeu en karakter veranderen, en naast 

 „de beide bevoorrechte standen van geestelijkheid en adel, een derden stand van 

 „stedelingen en kleine grondeigenaars opkomen. Graaf Floris V heet in de 

 „kroniek „der Kerlen God", omdat hij die ontwikkeling der maatschappij tegen 

 „den zin zijner edelen bevorderd heeft. Bij zijn dood, in 1296, was het leen- 

 stelsel reeds in het hart getroffen". 



Eu later f : 



„In de eerste middeleeuwen treffen wij een maatschappij aan, die bijna enkel 

 „van landbouw leeft, zonder nijverheid of handel van eenige beteekenis". 



Dit laatste is niet geheel en al op de Hollandsche veenstreken toepasselijk. 

 De landbouw stond hier achter bij de jacht en de vervening en vooral bij de 

 visscherij. Als bewijs voor dit laatste zij aangehaald hetgeen Dr. P. J. Blok § 

 zegt omtrent de riemtalen : 



„De vorst had natuurlijk aanspraak op de hulp zijner onderzaten in den 

 „oorlog en het was noodig een vasten regel aan te nemen, volgens welken door 

 „ieder ambacht van het Graafschap een zeker aantal manschappen werd geleverd. 

 „Oorspronkelijk werden in dit land van meren en moerassen, waaraan Willem 

 „II den naam van „kikkerkoning" dankte, de oorlogen meestal te water gevoerd 

 „met koggen, waarin de landbevolking (wij spreken nu van den tijd, toen er 

 „nog geen steden waren) met de riemen en den strijdbijl dienden. Ieder am- 

 „bacht bezette dan een zeker getal riemen op die koggen. Dit getal noemde 

 „men de riemtale. Toen de landbouw zich naast handel en visscherij begon te 

 „ontwikkelen, veranderde dit en de bevolking streed meestal te land, ofschoon 

 „enkele ambachten nog steeds scheepsdienst volbrachten, maar toch bleven de 



* Be oudste oorkonden betreffende Rotterdam, blz. 192. 

 f Idem, blz. 193. 



§ Be financiën van het graafschap Holland, in Fruin's Bijdragen voor vaderlandsche geschiedenis en, 

 oudheidkunde, 3e reeks, 3e deel, blz. 79. 



