190 DE OMVANG VA.N HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HET 



„woorden riem en riemtale in gebruik voor het aantal der te leveren man- 

 schappen". 



Het onderscheid wat betreft de bewoning tasschen het midden der 13c en 

 dat der 15 e eeuw bestond in den omtrek van het Haarlemmermeer slechts 

 daarin, dat de drie nabijgelegen steden op laatstgenoemd tijdstip groot en bloeiend 

 waren, terwijl Amsterdam ongeveer 1250 nog niet veel meer dan een visschers- 

 dorp was en terwijl Leiden en Haarlem toen, al hadden zij reeds bebouwde 

 kommen van eenig belang, toch nog geen steden in de latere beteekenis van 

 het woord waren. Zij waren niet, als later, in staatsrechterlijken zin geheel 

 van het platteland afgescheiden. In 1304 werd graaf Willem III nog alleen 

 ingehuldigd in de steden Haarlem, Alkmaar, Leiden, Delft, Schiedam en 

 Dordrecht*, als middelpunten van het platte land, terwijl een halve eeuw later 

 de inhuldiging geschiedde: voor de steden afzonderlijk, voor het platteland bij 

 Katwijk en bij Noorddorp onder Heemskerk f. 



Amsterdam groeide eerst ongeveer 1500 Haarlem en ongeveer 1520 Leiden 

 over het hoofd §. Zelfs toen echter waren het nog steden van minder dan 20000 

 zielen, terwijl Zuid-Nederland er reeds anderhalve eeuw van te voren ver- 

 scheidene van 50000 a 100000 telde. 



De gegevens omtrent het platte land, waaruit wij den toestand in de 13e eeuw 

 moeten opmaken, zijn in hoofdzaak de oorkonden, daar gelijktijdige bericht- 

 gevers ons daaromtrent niets zeggen. Het is natuurlijk slechts ter loops dat de 

 oorkonden ons iets omtrent de meren mededeelen. 



Wij hebben vooreerst de opnoeming van een aantal tusschen 1276 en 1281 

 onder het bisdom Utrecht ressorteerende kerken **. Daaronder is, hoewel de 

 kerken door ons geheele land verspreid liggen, geen enkele die niet nog bestaat 

 of van welke wij niet weten waar zij gelegen heeft (zooals Sconreloe bij Rotterdam, 



* Alleen Dordrecht bleet' ook later één geheel vormen met de dorpen van het toenmalige Zuid- 

 Holland, terwijl onder Hoorn 13 omliggende dorpen behoorden. 



f Van den Bekgii, Handboek der Middel-Nederlandsche GeograpMe, blz. 150, en Prof. dr. R. 

 Fkuin, Over de oude Jiuldigingsplaatsen van Holland, in de Handelingen en mededeelingen van de 

 Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde over 1869, blz. 21. 



§ Zooals volgt uit de opgaven bij Blok, De financiën, van het c/raafschap Holland, iu de bijlage 

 tegenover blz. 130. 



** Kronijh van het Utreckt.sc// Historisch Genootschap, vergadering van 26 September 1857, blz. 

 173 en vlgg. Een exemplaar van dit register berust in het Rijks archief, en daaruit is door Sloet 

 (Oorkondenboek, blz. 941 en vlgg.) hetgeen op Gel/Ierland betrekking heeft, overgenomen. 



