ONTSTAAN IS, OP VERSCHILLENDE TIJDEN VOOR DE DROOGMAKING. 221 



dat er „binnen 10 jaeren herwaerts luttel of geen lant vercoft noch begeert 

 „geweest en heeft om tperijckel van de meeren, die tlant alle jaeren wel 25 

 „mergen afnemen". 



Bij het nagaan der opgaven in deze Informatie bevindt men dat meestal de 

 opgaven van den achteruitgang zoowel van huizen als in dit geval van land 

 overdreven zijn voorgesteld, zoodat men er niet altijd op kan vertrouwen. 



Men heeft in de Enqueste van 1494 de opgave van het getal haardsteden * 

 in 1477 en in 1494, in de Informatie van 1514 vindt men die opgaaf voor 

 de jaren 1504 en 1514. 



Behalve in de plaatsen die zeer sterk vooruitgegaan zijn, vindt men overal 

 klachten over achteruitgang, terwijl toch de vergelijking der jaren 1494 en 1514 

 (die juist werden opgegeven, als den toestand van het oogenblik zelf bevattende) 

 bijna overal (behalve waar de rooverbenden van Maarten van Rossum alles kort 

 voor 1514 hadden platgebrand, zooals in het Gooiland en het land van Heusden) 

 vooruitgang aanwijst. 



Nu is het waar, dat in enkele streken van Holland kort vóór 1494 het 

 kaas- en broodvolk verwoestingen had aangericht, terwijl er in 1509 en 1514 

 dijkbreuken hadden plaats gehad, die de bevolking van sommige streken ver- 

 armd hadden, maar men moet bedenken, dat dijkbreuken in die tijden in ons 

 land bijna periodiek wederkeerden. In 1496 b.v. was zoowel de Lekdijk als 

 de IJdijk bij Velzen doorgebroken f, en stonden geheel Rijn- en Amstelland 

 geruimen tijd onder water. Ook was de toestand onder de regeering van Karel 

 den Stoute, waarmede die van 1494 vergeleken wordt, niet zoo bijzonder voor- 

 spoedig. Wij lezen daaromtrent § : „Met het jaar 1470 klom de ellende van 

 „ons Yaderland al hooger en hooger. Oneenigheden met Frankrijk en Engeland 

 „haddeu den handel met die landen geheel gestremd. De visscherij was onveilig. 

 „Vele schippers en kooplieden werden door de rooverijen tot volslagen armoede 

 „gebragt, en te midden van dezen harden strijd der welvaart zochten de steden, 

 „om Hertog Karel te believen en grootere onheilen te voorkomen, door de 

 „invoering van accijnsen het geld te innen, dat tot het voldoen der beden en 

 „tot het herstel der dijken, die overal in slechten staat bleken te zijn, ver- 

 „eischt werd." 



* Haardstede beteekent niet haard, maar woning (zie de Informatie van 1514, blz. 628). 



-j- Zie W. van Gouthoeven, d'Oude Chronijcke ende Historiën van Holland (met West Vriesland) 

 van Zeeland, ende van Wtrecht, uitgegeven in 1620, blz. 561. 



§ Geschiedkundig onderzoek naar de armoede in ons vaderland door J. De Bosch Kempeb, in de 

 Historische en letterkundige verhandelingen van de Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen te 

 Haarlem, Ie deel, blz. 61. 



