ONTSTAAN IS, OP VEKSCHILLENDE TIJDEN VOOR DE DEOOGMAKING. 227' 



die aan dit ambacht paalden, zich reeds in 1509 vereenigd hadden, waren zij 

 in de schatting des volks vijf jaren later natuurlijk nog afzonderlijke meren, 

 evenals b.v. Goedereede en Overflakkee nog afzonderlijke eilanden geheeten wor- 

 den, hoewel zij reeds in 1751 door een dam, en in 1780 door den polder van 

 Stelleudam één zijn geworden. Ook door die van Nieuwerkerk wordt gesproken 

 van „o f breek van den lande by de meeren". 



HOOFDSTUK XXIII. 



OMVANG DER MEREN VÓÓR HET MIDDEN DER 15e EEUW. 



Uit de in Hoofdstuk XX behandelde rekeningen blijkt duidelijk, dat er in de 

 eerste helft der 14e eeuw om het tegenwoordige Haarlemmermeer aan alle zijden 

 eene bevolking bestond ; zij was wel in de verte niet zoo dicht als thans, maar 

 het getal inwoners was toch, gelijk thans, evenredig aan de middelen van 

 bestaan. Deze bestonden in de veenstreek aan de West- en Zuidzijde van het 

 Haarlemmermeer in het begin der 16e eeuw voor een belangrijk deel uit het 

 graven van turf; daarbij kwam nog „een weynich lantelinge, te weten van aerde 

 „uyt die sloten te werpen up die canten van heuren wegen, ende daer zij coorn 

 „in werpen, zonder eenich ander zaylant te hebben ; behelpen hem met een 

 „weynich koeyen"*; of ook er wordt medegedeeld: „dat zij hem behelpen met 

 „een weynich koeyen, met visschen, met vogelen, zonder eenich zaeylant te 

 „hebben, anders dan zij een weynich kemp f zaeyen" §. 



Dat reeds vroeger het vervenen begonnen was, ziet men uit de Kroniek van 

 den „Clerc uten Laghen Lande bi der See" **, die van Holland zegt: „Ende 

 „tot vele steden ist moerich, daermen een materie of maect die oirbaerlic is te 

 „bernen". Deze auteur schreef tusschen 1350 en 1356. Bekend is ook uit eene 

 oorkonde van den abt Ludolphüs te Oostbroek bij Utrecht van 1113, dat er 

 toen in de nabijheid van dat klooster venen bestonden, uit welke turf gegra- 

 ven werd ff . Gerard van Leiden wilde zelfs in het laatst der 13 e eeuw den 

 uitvoer van turf uit Holland en Zeeland verboden zien §§. 



* Enqiieste van 1494, blz. 92. 



f Hennep. 



§ Enqueste van 1494, blz. 136. 



** Blz. 11. 



ff Ackeb Stbatingh, Aloude Staat en Geschiedenis des Vaderlands, Ie deel, blz. 80. 



§§ Prof. dr. R. Eruin, Philips van Leiden, in de Verslagen en Mededeelingen, 8e deel, blz. 232. 



