ONTSTAAN IS, OP VERSCHILLENDE TIJDEN VOOR DE DROOGMAKING. 229 



eilandjes, die men meestal vindt in verveende plassen, zooals b.v. op Plaat IV 

 bij Aalsmeer te zien is. Iets dergelijks vindt men langs de Noordelijke en 

 Westelijke oevers van het Haarlemmermeer op geen enkel tijdstip. Die van 

 Nieuwerkerk en Bietwijk verklaren in 1494 „dat zij hem generen met koeyen 

 „te houden, zonder hoogher ofte meerder neringhe te hebben" *. 



Hier werd dus in dien tijd weinig verveend, en daaruit volgt ook hetgeen 

 reeds vroeger is opgemerkt, dat waar het Haarlemmermeer zich naar de Noord- 

 oostzijde vergroot heeft, de uitbreiding veel meer het gevolg van wegslaan dan 

 van vervenen is geweest. Wij mogen daarom voor de toename van het Meer 

 naar die zijde van 1250 tot 1544 met eene groote mate van waarschijnlijkheid 

 aannemen dat zij per jaar minder geweest is dan van 1544 tot 1766, aangezien 

 de omstandigheden dezelfde waren, en alleen de watervlakte die er voor stond, 

 minder groot was en zelfs vóór ongeveer 1472 niet een derde der grootte van 

 de 17 e en 18 e eeuw had. Aan de Aalsmeersche zijde daarentegen is een deel 

 van het latere wateroppervlak het gevolg van vervening. 



Zeer ver kan men niet van de waarheid verwijderd zijn als men aanneemt, 

 dat het grondverlies ook elders vóór 1544 per jaar iets geringer was dan later. 

 De watervlakte die voor de oevers stond, was vóór de vereeniging der meren 

 belangrijk geringer dan later. 



Het land was tot aan de 17e eeuw te weinig waard om het kunstmatig 

 te verdedigen ; dit mag zeer plaatselijk hier en daar geschied zijn, eene door- 

 gaande verdediging, zooals wij in het begin der I7 e eeuw bij Abbenes beschreven 

 vinden (zie Hoofdstuk XIV), was te kostbaar vergeleken bij het daarmede be- 

 oogde doel. Waar weinig afname was, zooals tusschen de Oude Wetering en 

 het Spaarne, kan zij, doordat toen de verdediging afdoende werd, sedert ongeveer 

 160U eenigszins, althans plaatselijk, verminderd zijn. Waar veel afname was, 

 zooals bij Aalsmeer, alwaar zelfs stevige paalwerken niets tegen de woede der 

 golven vermochten, ziet men daarentegen de afname steeds grooter worden tot 

 het ter hand nemen der afdoende verdediging in 1766 en volgende jaren. 



De overige oevers van het Haarlemmermeer zullen in de 14e, lf>e en 16 e 

 eeuw wel even weinig geleden hebben als later. Immers, waren sommige dier 

 oevers in de 17 e en 18 e eeuw kunstmatig verdedigd, hiertegenover staat, dat 

 er in de eerstgenoemde eeuwen een geringere watervlakte voor die oevers stond. 



Dit een en ander is voor oogon eenouden bij het ontwerpen van de oevers 

 van 1250 op Plaat IV. Naar die oevers is karton C f op Plaat V verkleind 



* Enqueste van 1494, blz. 69. 



f Op dit karton is I riezekoop met V gespeld ; F is beter, daar de naam wel afkomstig zal zijn 



