232 DE OMVANG VAN HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HET 



behoorde aan de abdij Leeuwenhorst onder Noordivijkerhout. Dat het van 1586 

 tot 1848 nagenoeg denzelfden vorm heeft behouden, is daaraan toe te schrijven, 

 dat het aan de Noordzijde reeds in de eerste jaren der 17 e eeuw behoorlijk 

 verdedigd was. 



Yan der Aa * zegt omtrent Nieuwerkerk, dat het door grootte en volki ijk- 

 heid uitmuntte, daar het zelfs twee predikanten had. Dit kan moeilijk waar 

 zijn; Nieuwerkerk had in 1514 28, in 1613 f en in 1632 § evenveel woningen, 

 en het is niet te denken dat, hetzij even na de invoering der kerkhervorming, 

 dat is kort na 1572, hetzij later, het aantal woningen veel meer heeft bedragen. 

 Wellicht heeft Yan der Aa twee predikanten te Nieuwerkerk gevonden, waar- 

 van één te Nieuwerkerk aan den IJsel stond. Elders zegt hij **, dat de pastorie 

 den pastoor, die er niet woonde, 10 Rijnsche guldens opbracht, en dat er geen 

 koster wa'S omdat het kosterschap geene inkomsten had ; deze armoedige toestand ff, 

 vóór de kerkhervorming 1 , is ook later niet veel veranderd. 



*©» 



De twee oudste oorkonden, in welke het Leidsche Meer vermeld wordt, zijn 

 van 22 November 1248 en 31 Juli 1249 §§. Het heet daar ] 'jeitheumeer en 

 Leythenmere. Het is mogelijk, dat dit meer zijn naam niet te danken heeft, aan 

 de stad Leiden, die er vrij ver van verwijderd lag, maar aan het riviertje de 

 Liethen (Liede of Leede), doch dit water kwam bij Leimuiden (Liethemuthon) 

 uit in de Drecht en niet het Leidsche Meer. De afleiding van het woord Leiden 

 is dezelfde ***, evenals die van verscheidene wateren die den naam Lee, Leede of 

 Liede dragen {Haarlemmer Liede, Nieuwerkerker Liede, Warmonder Leede enz.), 

 en hetzij Leiden op dezelfde plaats als het oude Lugdunum gelegen heeft fff of 

 niet, zeker heeft de naam Leiden niets met Lugdunum te maken. Misschien was 

 reeds een kleine eeuw na 1248 de oorspronkelijke beteekenis verloren gegaan, ten 

 minstede steller van den brief van 28 September 1333 §§§, die het woord Leyder 

 Meer behelst, moet reeds gemeend hebben, dat de naam beteekende : meer van 



* Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden, 5e deel, blz. 75. 



f Volgens Plaat II. 



§ Volgens den Tegenwoordigen Staat van Holland, 5e deel, blz. 270. 



** Aardrijkskundig Woordenboek der Nederlanden, 8e deel, blz. 141. 



ff Hij heeft dit overgenomen uit Van Heussen en Van Rijn, Kerkelijke Historie en Out/ieden, 

 4e deel, blz. 81 ; uit dit werk blijkt, dat hier de toestand tusschen 1511 en 1533 bedoeld is. 



§§ Van den Bergh, Oorkondenboek, Ie deel, blzz. 260 en 266. 



*** Prof. dr. M. De Vries, Leiden of Legden, in de Handelingen en Mededeelingeti van de Maat- 

 schappij der Nederlandsche Letterkunde over 1869, blz. 35 en vlgg. 



fff Prof. dr. R. Erüin, Een Hollandsche stad in de Middeneeuwen, in den Gids van 1873, 2e 

 deel, blz. 119 en vlgg., betoogt, dat dit zeer onwaarschijnlijk is. 



§§§ Van Mieris, Groot Charterboek, 2e deel, blz. 547. 



