236 DE OMVANG VAN HET HAARLEMMERMEER EN DE MEREN WAARUIT HET 



liet geval was Dat de meren, uit welke het Haarlemmermeer ontstaan is, na 

 1250 steeds grooter geworden zijn, moet ik Prof. Van Bemmelen (zie zijn 

 betoog in Hoofdstuk XI) dan ook toegeven. Hetzelfde is zonder twijfel het 

 geval met de lieer- Flugowaard, het Schermermeer en het Beemstermeer na hunne 

 geheele afsluiting van de zee intusschen is de afname der oevers langs het 

 Beemstermeer, groot 25 H.A. 'sjaars, volgens het octrooi der droogmaking*, sterk 

 overdreven). Maar het is minstens genomen twijfelachtig voor den tijd vóór die 

 afsluiting. De Bekere was een breed water, dat een belangrijke grens uit- 

 maakte; het was reeds in 1339 grootendeels dichtgeslibd f, in de eerste Mid- 

 deleeuwen daarentegen een wad §. Hetzelfde is het geval met de Middelzee 

 in Friesland, in de laatste eeuwen met den Brakman en verscheidene andere 

 wateren in Zeeland, en in het algemeen met al dergelijke slechts aan ééne 

 zijde met de zee in gemeenschap staande wateren, en vooral met die, welke 

 eenigszins beschut lagen tegen de heerschende winden. 



Alleen de Lauwerszee en de Dollard schijnen op den regel, dat dergelijke 

 wateren langzaam moeten verdrogen, eene uitzondering te maken, of liever in 

 zeker gedeelte der Middeleeuwen gemaakt te hebben. Dit zou het gevolg kun- 

 nen zijn van het groote verschil tusschen hoog en laag water aldaar. Zeer goed 

 mogelijk is het echter, dat de uitbreiding bij zorgvuldig onderzoek zou blijken, 

 zeer gering te zijn. 



Wel is door de onderzoekingen van Mr. A. J. Andrea e** voor de Lauwers- 

 zee en van Dr. G. A. Stratingh en G. A. Venema ff voor den Dollard ten 

 duidelijkste gebleken, dat in den eerstgenoemden zeeboezem sedert 1315, in den 

 laatsten sedert 1545 of vroeger, telkens inpolderingen hebben plaats gehad, 

 maar met volkomen zekerheid is het niet bewezen, dat aan deze inpolderingen 

 voortdurende uitbreidingen voorafgegaan zijn. Omtrent de Lauwerszee steunt 

 het beweren van Andreae vooral op de verhalen der oude Friesche kronieken, 

 en op het bericht, dat de geloofsprediker Willehad over de rivier de Lauwers 

 van Dokkum naar Oldenhove trok. Wat die kronieken betreft, wij weten sedert 

 den voortreffelijken arbeid van Dr. J. Bolhuis van Zeeburgh §§, hoe weinig 

 waarde daaraan <e hechten is. Wat den weg van Dokkum naar Oldenhove aangaat, 

 deze liep over Kollum, Burum en Visvliet, waar terpen waren, en dus kan de 



* De Vries, Be Kaart van Hollands Noorderkwartier in 1288, blz. il. 



f Idem, blz. 78. 



§ Groot Placaetboek, 2e deel, blz. 16'.) 7. 



** De Lauwerszee, naijuspoord in hare wording, //aren omvang en hare verschillende bedijkingen. 



ff I)e Dollard, of Geschied- aardrijks- en natuurkundige beschrijving van dezen boezem der Eems. 



§§ Kritiek der Friesche geschiedschrijving. 



