ONTSTAAN IS, OP VEKSCHILLENDE TIJDEN VOOE DE DROOGMAKING. 237 



Lauwers moeilijk breeder dan de afstand tusschen Burum en Visvliet, d. i. 

 1000 M., geweest zijn. Dat zij hier in 779 eene rivier genoemd wordt, is 

 dus niet bevreemdend, en veeleer een bewijs tegen dan voor eene uitbreiding 

 der Lauwerszee. 



Wat den Dollard betreft, die gezegd wordt in 1277 ontstaan te zijn, er 

 bestaat een reden om aan dit verhaal te twijfelen, namelijk het vervolg der 

 kronieken van Emo en Menco *, allerlei gebeurtenissen, in de nabijheid ge- 

 schied van 1276 tot 1296, vermeldende, en waarin een aantal dorpen, die zeer 

 nabij de plaats des onheils moesten liggen, genoemd worden. Hierin wordt van 

 de vreeselijke ramp van 1277, die meer dan 30 dorpen verzwolgen zou heb- 

 ben, met geen woord gerept. 



Waarschijnlijk was de Lauwerszee in de vroege Middeleeuwen omstreeks IV4 

 maal, de Dollard omstreeks 3 maal zoo groot als tegenwoordig. 



De eenige zeeboezem, van welken het zeker is, dat hij belangrijke terreinen 

 veroverd heeft, is het Noordelijk gedeelte der Zuiderzee f. Hiertoe moeten bijzon- 

 dere omstandigheden hebben medegewerkt, vooral het ontstaan van stroomen bij 

 eb en vloed naar het deel der Zuiderzee binnen de lijn Stavoren-E nkhuizen. 

 Laatstgenoemd deel moet toenmaals reeds den tegenwoordigen vorm gehad heb- 

 ben, zooals Van den Bergh in de Middel- Nederlandsche Geographie bewijst. Even- 

 als thans, zonder dat bijzondere middelen aangewend worden, dat deel der Zui- 

 derzee zich niet vergroot, evenzeer was zulks in het algemeen in die tijden het 

 geval. Er waren toenemende en afnemende kusten, naarmate zij aan de heerschende 

 winden blootgesteld waren of niet, en waar uitstekende punten bestonden, werden 

 die wel langzamerhand weggenomen ; ook was de dij ks verdediging niet zoo goed 

 als thans, zoodat er op verscheidene plaatsen inlagen gelegd werden, iets het- 

 geen thans onnoodig is ; maar in hoofdzaak bleef de vorm ongewijzigd. 



De aanslibbing in het IJ, die o.a. van 1674 tot 1784 gemiddeld 0.20 M. 

 bedragen heeft §, en die in het JFijkermeer plaatselijk zelfs steeg tot 0.30 M. 

 in 6 of 7 jaren **, is wel eens toegeschreven aan den afslag van het Haarlem- 

 mermeer, die zich hier zou neerzetten. Zoo wordt in den Tegenwoordigen Staat 

 van Holland ff gezegd: „Behalven dezen merkelijken aangroei van de Haarlem- 



* Werken van het ütrechtsch Historisch Genootschap, Nieuwe Serie, No. 4, blz. 246 en vlgg. 

 f Natuurlijk hierbij afziende van de ontzettende veranderingen, die in Zeeland en het Zuiden van 

 Zuid-Holland hebben plaats gevonden. 



§ Staking, De Bodem van Nederland, Ie deel, blz. 292. 

 ** Idem, idem, blz. 293. 

 ff 3e deel, blz. 168. 



