0:2 OVER HET SMELTPUNT VAN ORGANISCHE STOFFEN. 



Bij invoering van CH 2 voor twee waterstofatomen tot een eyclus diene : 



pentaanrlizuur 

 neptaandizunr 



97°5 

 105° 



1.8 cyclobutaandicarboonzuur (cis en trans) 

 1.3 cyclohexaandiearboonzuur (cis en trans) 



139° en 171° 

 120° en 163° 



Of deze stoffen allen in voldoend zuiveren staat zijn verkregen 

 en of de opgegeven getallen wel allen werkelijke snieltpunten zijn 

 mag betwijfeld worden, zoodat de gevolgtrekkingen, die hier ge- 

 maakt zijn niet dan onder voorbehoud aanvaard mogen worden. 



§ 9. Wij komen nu tot een geval van vervanging der water- 

 stof dat eigenlijk 't allereerst behandeld had moeten worden, nl. 

 als chloor, of in 't algemeen een halogeen in hare plaats komt. 

 In de voorbeelden van Tabel I daalde het smeltpunt, niettegen- 

 staande het molecuulgewicht rijst en het is dus een ander geval 

 dan bij zuurstof en stikstof, meer vergelijkbaar met het vervangen 

 door de groep CH. 3 . 



Van de overeenkomstige halogeenverbindingen smelten de jood- 

 verbindingen 't hoogst, de chloorverbindingen 't laagst, overeenko- 

 mende met de molecuulgewichtsvermeerdeiïng, maar zelfs door het 

 invoeren althans van één joodatoom rijst het smeltpunt slechts zeer 

 weinig of daalt. Hexadekaan b.v. smelt bij 1S°2, voor cetylchlo- 

 ride vond ik -\- 7°, cetylbromide smelt bij ' 1 5°, cetyljodide bij 

 22°. Benzol smelt bij -j- 5°4, monochloorbenzol bij — 44°9, 

 monobroombenzol bij — 31°1, monojoodbenzol bij — 29°8. 



Bespreken wij even de chloorverbindingen. 



De monochloorderi vaten der aliphatische koolwaterstoffen zijn 

 bijna allen vloeistoffen waarvan nog geene snieltpunten bekend zijn ; 

 het eenige, door mij waargenomen, is dat van het cetylchloride 

 en dit heeft een smeltpunt beneden dat der koolwaterstof; waar- 

 schijnlijk zal de plaats van het chloor in het molecuul invloed heb- 

 ben en zal men het chlooratoom met een zoogenaamde zijketen 

 moeten vergelijken, zoodat de symmetrie van het geheel een groote 

 rol speelt. Men ziet dit bv. in het toluol welks smeltpunt rijst door 

 het invoeren van een chlooratoom zoowel in de groep phenyl als 

 in de groep methyl; in 't eerste geval ontstaat een biderivaat van 

 benzol in 't tweede een van methaan, in beide gevallen dus een 

 tweede zijketen die symmetrie in 't leven roept. 



Er is in 't algemeen zeer weinig omtrent de aliphatische mono- 

 halogeenverbindingen bekend ; behalve de in Tabel 1 opgegeven chlori- 

 den (1er zuren, die altijd lager smelten dan de zuren en ook dan de 

 aldelivden, ken! men in de aliphatische reeks slechts enkele gechloorde 

 aldehyden en zuren en meestal alleen de begintermen waai' de sym- 



