8 SIDEROZE EN VIVIANIET IN DE ONDERSTE DARGLAAG 



In de 6,9 en 5,1 % aschdeelen (CaO, MgO, Alkaliën, P 2 5 , Ha Cl.), 

 was aanwezig : 



IJzeroxyde .... 0.5 0.4 



dus slechts J /i3 van de minerale stoffen, en slechts 7 4 van de hoe- 

 veelheid in de darg van 't Emmer Compascuum. 



Ten slotte zij opgemerkt, dat de darglaag, die de witte kliennesten 

 bevat, op diluviaal zand rust. De bovenste laag van dit zand, waarop 

 zich dus het veen gevormd heeft, draagt den naam van klip. Zij is 

 een door ijzeroer en kiezelznur versteend zand en grind, en sluit 

 plantenstengels of wortels in; aan deze laatste laat zich op vele 

 plaatsen vivianiet waarnemen, dat alzoo om en in de stengels afgezet 

 is. De laag heeft 2—3 d.M. dikte. 



II. Het voorkomen van de witte klien en vivianiet. 



De witte klien komt voor in de darglaag van de hoogveenvorming 

 die zich uitstrekt oostelijk van den Hondsrug; hare aanwezigheid is 

 tot nog toe algemeen in het Emmer Compascuum gestaafd. De 

 veenen van het Emmer Compascuum grenzen westelijk aan de Runde. 

 De teekeningen I en II geven eene voorstelling van de opvolging der 

 veenlagen, ter plaatse waar ik eene reeks witte klien-nesten, versch 

 doorgesneden, heb aangetroffen, en van een der nesten op iets grooter 

 schaal. Het kaartje (III) geeft de plaatsen in de Emmer Compas- 

 cuumveenen aan. Fig. IV is een voorbeeld van een boomstronk uit 

 de zoogenaamde Stobbelaag boven de darg. 



De grondslag onder het veen ligt hier op 14 — 15 M. ÀP., terwijl 

 die van den Hondsrug, op zijn hoogste punt ten zuiden van Nieuw- 

 Dordrecht (daar, waar het Oranjekanaal begint, en het Hoogeveen- 

 sterkanaal een stompen hoek maakt) 18 — 20 M. bedraagt. In zui- 

 delijke richting van het Emmer Compascuum (naar het Zwarte meer 

 toe) rijst die grondslag een paar Meters. In dit hoogere gedeelte, uit 

 het Zwarte Meer, ontspringt dan ook de Runde en vloeit noordelijk 

 en ten westen van het Emmer Compascuum. Uit dit alles mag dunkt 

 mij afgeleid worden, dat de onderste veenlaag in het laagste en 

 meest moerassige gedeelte gevormd is. 



Op de kliplaag (zie boven) ligt 0.5 tot 1 M. dargveen, welks 

 bovenvlak, voor zoover wij konden waarnemen, zich tamelijk hori- 

 zontaal uitstrekt. Deze laag is uit vastere en zwaardere veenstof 

 gevormd dan die der hoogeveensturf, en draagt dan ook den naam 

 van darg; zij gelijkt meer op de baggerturf. De darg is de naam 



