VAN G. J. MULDER. 7 



magnesia, natron, kali, het phospliorzuur, de liuniuszuren leveren, 

 welke door uittrekking der aarde met zoutzuur in oplossing worden 

 verkregen, onder vrijwording van kiezelzuui'. Dit laatste kan door 

 alkaliën geheel opgelost worden. Hij geeft ze den naam van zeoli- 

 thische silicaten, welke benaming minder juist is, waarom ik ze in 

 het vervolg geleiachtigc silikaten zal noemen. 



Uit dit alles blijkt, dat Mulder in de beroemde proeven van 

 Way over deze door hem kunstmatig uit waterglas en kalk-magnesia- 

 ijzeroxyd enz. bereide zouten den sleutel heeft gezocht om in de 

 samenstelling der bouwaarde en hare vruchtbaarheid voor de plan- 

 tenvoeding door te dringen. De uitkomst heeft bewezen, dat hij 

 daarin grootendeels juist heeft gezien en dat hij de belangrijkheid 

 van Way's proeven, zoozeer door Liebio miskend ^), in het ware 

 licht heeft gesteld. Het chemisme, dat in de aarde plaats heeft en 

 aan de plantenvoeding ten goede komt, wordt door Mulder voor- 

 namelijk in dit bestanddeel gezocht. 



Ofschoon nog niet de onbepaalde (niet chemische) verbindingen 

 of absorbtie- verbindingen aannemende — hetgeen eerst na twintig 

 en meer jaren zou opkomen en ook thans nog door velen niet 

 ingezien wordt — zoo onthoudt Mulder zich wel om aan deze 

 stoffen chemische formulen volgens bepaalde verhoudingen toe te 

 kennen. Hij schrijft aan dezelve een zeer komplex karakter toe en 

 spreekt slechts van binding van bases en ammoniak aan geleiachtige 

 kiezelzure aluinaarde. Hij spreekt van de binding van phosphorzuur 

 door het gelatinouHe ijzeroxyde en de yelatineuse aluinaaj'de, en van 

 de vermindering van dat bindend vermogen door de koude en den 

 tijd, waarbij het ijzeroxyd minder oplosbaar in zuren wordt. Hij 

 wijst evenzoo op eene verbinding van ijzeroxyde met kalk -). Hij 

 is als het ware na daaraan toe, om de absorbtie-verbindingen aan 

 te nemen. Voor het phosphorzuur gebruikt hij de uitdrukking: ,,op 

 onbekende wijze geïncorporeerd". Hij onderscheidt die binding van 

 de chemische welke bij zouten voorkomt, want deze beschouwt hij 

 als zuren met bases tot zouten chemisch vereenigd. Toch neemt hij 

 ook voor deze aan dat zij gebonden kunnen worden in het gelei- 



') LiKiiic noemt Way's ontdekking: eine Theaterdecoration. 



IV. 111. Das ganze Gebüude der Theorien der Herren Way und E. Wolki'- zerfallt 

 in Staub und Scliutt. Alles ist Selbsttiiuschung, Tlieaterdekoration. Es ist aber zu allen 

 Zeiten so gewesen; immer hat die alte Lüge an der Thür gestanden, wenn das noch 

 junge Kind der Walirheit Einlass begehrte." (Lieuk; in 1855). 



In 1858 noemt hij weder Way s proefnemingen belangrijk voor den praktischen en 

 theoretifchen landbouw. II. IGl — 167. 



') II. 93—95. 



