VAN G. J. MULDER. 11 



„bodem voorhanden is alles te samen gemengd, dan zou er na 

 „nitwisseling een evenwichtstoestand ontstaan tusschen alles wat 

 „aanwezig is en scheikundig op elkander werken kan, o[)losbaar en 

 ,, onoplosbaar. Dan zonden er twee zelfstandig scheikundige, zeer 

 ,,komplexe, groepen gevormd zijn, onderling gemengd ; eene oplos- 

 ,,baar, eene onoplosbaar; een soort van gesteente, door water in 

 „tweeën deell)aar. Beide zijn zoo komplex als er bases en zuren 

 „in den bodem zijn ^)". 



In dien toestand van rust brengen nu allerlei agentien beweging 

 aan. Door het chemisme in den bodem worden uit de gélatineuse 

 komplexen de bases, het phosphorznur, de ammoniak losgemaakt. 

 Water reeds vermag daaruit van al die bcstanddeelen iets op te 

 lossen ^), nog meer vermogen dat koolznur, ammonia, zoutoplossingen, 

 organische zuren, waarbij zich altijd de boven beschrevene even- 

 wichten instellen tusschen oplossing en binding — zooals deze even- 

 wichten ter eener zijde van de koncentratie der oplossing en der 

 gélatineuse stof aan oplosbare of uitwisselbare bestanddeelen, en ter 

 anderer zijde van de bindingskracht afhankelijk zijn. 



De dienst der organische stoffen in ontbinding, waarbij koolzuur, 

 organische zuren en ammoniak ontstaan, en reduktiën plaats vinden, 

 wordt daarom door Mulder zeer groot geacht, en uitvoerig nagegaan ^). 



Hij weerlegt hen, die de beteekenis der organische stoffen ont- 

 kennen of verkleinen. Zij wekken een chemisme op dat van geene 

 anorganische stoffen kan uitgaan. De verschijnselen, die de op- en 

 neergaande beweging van het bodemwatei' in den bodem voortbrengt, 

 de verplaatsing der bestanddeelen in de komplexen, de vorming 

 van oerbanken, de vorming van eene reduktie- en oxydatielaag 

 in den bodem, zij zijn alle toegelicht met behulj) der geschetste 

 evenwichtswetten ^). ]\1ulder kon eene juiste kritiek uitoefenen op 

 de Lysimeterproeven van Fraas ^) en de meeningen weerspreken, die 

 LiEBiG, Fraas en Zöller daaraan vastgeknüO})t hebben; namelijk: 

 dat deze oplossingen een beeld zouden geven van de koncentratie 

 der oplossingen in de omgeving der plantenwortels. Als in de 

 Lysàneters (bakken die op eene zekere diepte in den grond geplaatst 



') II 19. 



^) Vöi.CKKUs pruefnemingcn wurdeii iiizondcrlicid aangeliaald. II 19.") — 203. 



") It 343-392. 



') Een voorbeeld: Als het regenwater op den bodem valt, zal het in de bovenste 

 laag uit de zeolitische- en liuinus-komplexen bestanddeelen oplossen, maar in eene volgende 

 laag zal het water anders inwerken, omdat het reeds zouten enz. bevat. Het zal oplossen 

 of afgeven, al naarmate de laag te rijk of te arm is aan eenig bestanddeel om met het 

 gehalte der oplossing aan dat zelfde bestanddeel evenwicht te maken. II. 253. 



') II. 230—2-16. 



