VAN a. J. MULDER. 13 



laag /and loudredit te zijn doorgedrongen, zicli in horizontale richting 

 tegen het plaatje aanlegden en nevemvortels vormden, welke het 

 plaatje op alle plaatsen van aanraking aantastten. Voorts toonde 

 Sachs aan, hoe de wortelharen zich in de inmgste (lanraMng met 

 den bodem bevinden. De welbekende afbeelding van Sachs ^) is 

 in alle handboeken en leerboeken overgenomen. Zij toont aan hoe ont- 

 zaggelijk groot het opzuigende oppervlak eens wortels is. Elk woi'telhaar 

 kan wel weinig opnemen en kort fnnctionneeren (slechts weinige 

 dagen), maar hun aantal bedraagt millioenen, die door nieuwe 

 niillioenen worden vervangen. Door het zure vocht in den wand 

 der cellen werken zij dus oplossend op de onoplosbare zouten en 

 op de geabsorbeerde bases en phosphorzuur. Sachs heeft dit nieenen 

 te bewijzen door zijne turfproef. Hij heeft turf phosphorzuur en 

 kali doen absorbeeren, en zoo lang met water uitgewasschen, tot 

 dat water niets merkbaars meer oploste. Slechts het allersterkst 

 gebondeue deel van de geabsorbeerde kali en phosphoi-ziiur was nog 

 in de turf aanwezig Toen nu in deze turf, na verbrokkeling, zaden 

 van mais, tarwe, tabak, boonen enz. werden gezaaid, konden deze 

 tot ontkieming en volkomene ontwikkeling, met overvloeeige.zaadvor- 

 niing, gebracht worden, terwijl het voedingsvocht slechts chloruur, 

 sulfaat en nitraat van kalk en magnesia maar geen kali en geen 

 phos])horzuur l)evatte. Sachs leidt daaruit af, dat de zure vloeistof in den 

 wand der opzuigende cellen de sterkst geabsorbeerde kali en j)lios- 

 phorzuur tot oplossing heeft gebracht en heeft moeten brengen, 

 zoude de plant kali en ])hosphorzuur ontvangen. 2) 



De vereischte hoeveelheid voedsel en de gang der stofwisseling 

 in de ])lant vielen buiten het bestek van Mui.dkrs werk. Hij behandelt 

 alleen de opname van voedsel in het algemeen ■') door de opzuiging 

 van het water en de daarin opgeloste bestanddeelen, zooals deze toen 

 verklaard werd door de osnu)se en door de chemische werking in 

 de plant zelve "*), waardoor minerale bestanddeelen worden vastge- 

 legd i^i de organen, en opslurping van nieuwe hoeveelheden wordt 

 bevorderd. Maar van de osmotische verschijnselen met betrekking 

 tot de opgeloste stoften, die uit het water door de vliezen heen- 



') Sachs. Vorles ü. Pflanzenphysiol. S. 239 2t<' Aufl. 1S87. 



"} Ik wil die bewering niet tegenspreken, maar ik moet toch opmerken dat Sachs 

 hier de wisselwerking van opgeloste bestanddeelen op geabsoi-beerde bestanddeelen, door 

 Mulder zoo sterk op den voorgrond gebracht, geheel voorbijziet. De bodem werd gedrenkt 

 met eene zoutoplossing, die door uitwisseling de geabsorbeerde kali en phosphorzuur in 

 oplossing kan brengen — zij het dan in geringe mate — als zuiver water zulks niet 

 vermag. Is het geheel zeker dat liet bedrag daarvan niets te beteekenen heeft? 



') 111. 131—188. 



") III. 137. 



