VAN G. J. MULDER. 15 



stofFej) uitoefenen. Is die o])nanie van liumusstoffen voor onze 

 kultiiui'plantenvan geringe l)eteekenis (Ad. Maijkr), voor wonclboonien 

 beteekent zij des te meer. Hoogst belangrijk is de ontdekking 

 van B. Frank (1885, 1894), dat bij Cupulifcren en Coniferen de 

 boschhumus tot voedsel dient, ten gevolge eener symbiose van zwam- 

 men met de Avortels dier boonien. ^). 



c. Bï'onnen der sfiksto f voeding . 



Een tweede brandend vraagstuk betrof toen de bronnen, voor de 

 stïkstofvoedinf/ der ])lanten. Liebig kende zich de eer toe, dat iiij 

 de ammonia in den dampkring als de eenige oorspronkelijke bron ") 

 voor de stikstof in de planten had aangcAvezen '^j. De stikstof der 

 lucht kon dus geen plantenvoedsel zijn. De beroemde ])roeven van 

 BoussiNGAULT, toeii rceds bekend, schenen het vermogen daartoe 

 aan de luchtstikstof geheel te ontzeggen. Villk was de eenige die 

 het tegendeel vol hield. Mulder erkent dat zijne eigen proeven 

 (van 1815) welke eene opname van vrije stikstof aantoonden, te 

 onnauwkeurig Avaren om die uitkomst te bewijzen, doch acht het 

 evenzeer onbe\vezen dat de luchtstikstof op geenerlei wijze aan de 

 })lantenvüeding kan deelnemen. Hij hecht gewicht aan de proef- 

 nemingen van Vii/LE, al acht hij ze vooralsnog onvoldoende. Hij 

 wijst vooral daaroj), dat naar Lawes en Gii,bkrt *) de Leguminosen 

 de beste vóórvruchten voor de tarwe zijn, ofschoon zij zelve weinig 

 behoefte aan eene stikstof-bemesting hebben, en dat Ville ^) den 

 bodeui, na een gewas vau Erwten of Boonen, rijker aan stikstof 

 gevonden heeft. Flij vraagt zich daai'om af, of ook soms de Le- 

 giminosen een bodem achterlaten, waarin de stikstofhoudende humus 



') De zwammen zijn organiscli vergroeid met de wortels, met name de jongste zuig- 

 wortels, zoodat deze met een zwammantel omgeven zijn (eene Mikrorhiza) en wortelharen 

 missen. De zwammen beliooren waarschijnlijk tot de Tuberaceae (truffels) of Hymeno- 

 gastre"^ Zij voeren voedsel toe en zijn liumuseters. Op een normalen goeden pijnboomen- 

 grond behoeven deze boomen de wortelzwammen ter vorming van deze mikrorhizae en 

 voor hunne goede ontwikkeling. Dit verschijnsel is waargenomen bij pijnboomen (sparren 

 dennen), haagbeuk, hazelnoot, beuk, eik, kastanje, wilg, popel. Het komt voor, mits in 

 boschhuniusgrond, in alle gronden, streken, leeftijden en aan alle wortels. Daar in die 

 wortels salpeter ontbreekt, die anders wel in de zuigwortels aanwezig is, zoo is het 

 hoogst waarschijnlijk — zoo niet zeker — dat de zwammen vooral stikstofhoudend 

 voedsel aanvoeren. 



') Sekundair zou de stikstof dus voorlianden zijn in de ammonia door rotting van 

 stikstofhoudende organische stoffen ontstaan, of in het salpetcrzuur uit de ammonia door 

 oxydatie gevormd. 



") MuLDF.n toont aan, dat Du Saussuuf. reeds in 180+ op de beteekenis van die ammo- 

 niak gewezen heeft. 



") III. m. 



=) III. lOr, sqq. 



