22 EIJDEAGE TOT DE WETENSCHAPPELIJKE BIOGEAi'HIE 



noinen (Pioef nemingen van Magnus). Gronden immers die voor 

 verschillende gewassen waren uitgeput, werden alle door een en 

 denzelfden stalmest in vruclithaarheid liei'steld ^). 



Een voortdurende bouw van hetzelfde gewas, gedurende eene 

 reeks van jaren op denzelfden bodem, acht hij dus zeer goed 

 mogelijk, indien de goede physische toestand en de chemische be- 

 weging daarin onderhouden worden, zooals niet alleen de proefne- 

 mingen van Gilbert en Lawes, maar ook de ervaringen in zoovele 

 oorden bewijzen ^). 



Er moeten dus nog andere oorzaken zijn voor het zoogenaamde 

 uitbouwen der akkers ^) voor een be])aald gewas, dan enkel een te 

 kort aan nuttige minerale bestanddeelen ■^) door ■een vroeger gewas 

 ontstaan . 



De chemie staat hierbij verlegen. TjIebig's uitspraak: „die Dauer 

 „der Eruchtbarkeit eines Feldes steht im Verliiiltniss zu der Quan- 

 „titiit der Bodenbestandtheile ; die Ersch()pfung steht im geraden 

 ,,Verhaltniss zu dem Theil dieser Quantitiit, welche der Boden 

 ,,jâhrlich zu einer Ernte abgegeben hat" ; deze uitspraak, die weder 

 alleen het quantum betreft, leidt op een dwaalspoor. Mui>deh wijst 

 op de onkruiden en ])arasieten die vernietigd moeten worden. Deze 

 kunnen oorzaak zijn dat een veld een bcjjaald gewas moede wordt. 

 Lucerne irordt Homn aaiujcht^f door een parri'iief, die de tvorfek ver- 

 niel f, en ::iv/i ocerplanl op een tspoedig ojJüohjend geicdH van hiverne. 

 Tabak en andere planten zijn vergezeld door hare eigene onkruiden, 

 en hare voortgezette kvdtuur wordt daardoor gekweld. Bovendien 

 j)lanten zich bepaalde insekten in den bodem bij voorkeur voort bij 

 de aanwezigheid van bepaalde gewassen. Andere ])lanten groeien 

 regelmatig jaarlijks op hetzelfde veld voort, zooals aardappelen, 

 beetwortelen, kool, boonen. Tarwe kan bij voortgezette kuituur 

 slecht gedijen, maar zi.j kan ook 20 — 40 jaar achter elkander 

 volgen. Zoo men het onkruid in den zomer verstoren kan, is aan 

 den tarwebouw een betere uitslag verzekerd^). 



Hoe juist Mulder in dit alles gezien heeft, is later gebleken. 

 Meer en meer hebben de waarnemingen geleerd, dat onkruiden 

 en parasieten oorzaken zijn van onvruchtbaarheid en van het moede 

 Avorden van den bodem voor een bepaald gewas. Ik behoef slechts 

 te wijzen op het klassieke onderzoek van den op dit gebied het 



') III. 384—405. 



") IV. 244. Tarweliouw f;-edurende '20—40 jaren (Dk (taspauin). 



") III. 400. 



') III. 251. 



•') IV. 243-246. 



