VAN G. J. MULDER. 25 



berustte op liet beginsel, dat slechts de veravniing aan minerale 

 voedingstoffen te vei'goeden is; de chemische beweging in den bodem 

 bleef daarbij buiten beschouwing. Evenzoo kon jMui-deh op grond 

 zijner beschouwingen betoogen, dat men van de ervaring van alle 

 tijden niet behoeft af te wijken : dat stalmest de beste is ; en dat 

 een kunstmest eerst dan daarmede gelijk staat, als zij al dezelfde 

 werkingen uitoefent, en zoowel in het (puintum als ïn het (juale 

 de vruchtbaarheid omlerhoudt ^). 



Die uitspraak van Mulder Avijkt niet af van de raeeningen, die 

 thans in de wetenschap gehuldigd worden. Op alle gronden die 

 niet sterk humeus zijn, zegt Wollny (1S97) wordt de hoogste 

 opbrengst slechts dan verkregen als men mest aanwendt, die rijk is 

 aan organische stoffen. Zelfs kan door te rijke bemesting met mi- 

 neraalmest de toestand des bodems verslechterd worden. Kene wa- 

 terige oplossing van chloruren, sulfaten, nitraten doet de klei wel 

 koaguleeren (kruimelen), maar als zij uitgespoeld zijn slibt zich de 

 aarde juist dichter ineen (Ad. Mayer, Hilgard) ^). Daarom kan 

 eene eenzijdige salpeterbemesting schadelijk zijn en wordt dat nadeel 

 door meerdere humusvorming hersteld. 



Ml'lder's beschouwingen over vruclitliaarheid en over meststoffen 

 waren toen van veel beteekenis. Zij zijn het ten deele nog. Nog 

 lange jaren heeft de plompe quantiteitsleer in de hoofden der zoo- 

 genaamde wetenschappelijke landbouwers en der landbouwonderwijzers 

 ges])ookt, nadat zij zich tusschen 1840 en 18G0 een weg had 

 gebaand in de wetenschap en in de landbouwkringen dieper en 

 dieper was doorgedrongen. De leer van kali-kalk-kiezelzuur-planten 

 heeft zich nog lang doen gevoelen. Yeel langer echter de leer, dat 

 eene vermindering van vruchtbaarheid rechtstreeks aan het vei'lies 

 van^minerale l)estanddeelen is toe te schrijven en dat eene chemi- 

 sche analyse kan aanwijzen wat in de bemesting moet aangevoerd 



') Zij meet: 



1". Eene voldoende hoeveelheid minerale bestanddeelen lievatten. 



2°. Bij ontbindinp; ammoniak ontwikkelen, die zorgt, dat de aang-evoerde minerale 

 hestanddeelen geen dood in den bodem vastgelegd kapitaal blijven, maar door de uit- 

 wisseling der bases in beweging blijven. 



3". De trace humusstofFen in beweging brengen. 



4°. De salpetervorming bevorderen. 



5". Organische zuren en koolzuur voortbrengen. Mui.dicr uit daarbij de meening, dat 

 de bij rotting of gisting vrij wordende ammoniak werkzamer is dan de ammoniak die 

 reeds in den bodem is vastgelegd. IV. 118 en 140. 



') Dit is het verschijnsel der „zucht", bekend in de Dollardpolders, vooral na over- 

 strooming met zeewater. Deze klei verliest dan tijdelijk hare groote vruchtbaarheid. 



