2 G BIJDEAGE TOT DE WETENSCHAPPELIJKE BIOGRAPHIE 



worden. Zoo heeft men nog lang gemeend, ingeval de analyse 

 betrekkelijk weinig kalk of pliosphorziinr in den bodem aantoonde, 

 dat een aanvoer van kalk, van kali, van pbosphorzuur dadelijk 

 aangewezen was en beil zon aanbrengen. Of die weinige kali mis- 

 schien niet in een gnnstigen toestand in het gelatinense silikaat- 

 humaat aanwezig was en eene vermindering van vrnclitbaarheid 

 misschien niet aan andere oorzaken Avas toe te schrijven — b. v. 

 achteruitgang in losheid, vochtigheidstoestand, hnmusgehalte — 

 daarop werd niet gelet, ja zelfs daarom werd niet gedacht ^). 



D. De mecJia/iiscJie heicerking van den bodem. 



De beteekenis van de braak en van de mechanische bewerking 

 van den grond, door ])loegen, eggen, omwoelen ^), mag niet eenzijdig 

 opgevat worden als enkel bevordering van verweering der silikaten, 

 waardoor mineraal voedsel in oplossing komt, zooals zulks wel, 

 inzonderheid door Liebig, werd voorgesteld ^), in die mate zelfs 

 dat hij beweert, dat de landbouwer door eenige zouten (als NaCI, 

 KNO^, H^N zouten) de braak en het omwoelen vervangen kan. 

 Deze zouden dan mineraal voedsel in oplossing brengen. 



Terecht vraagt Mulder: wat is er nog verweerbaars, althans in 

 korten tijd, in de reeds eeuwen bebouwde gronden. De eigenlijke 

 kleideeltjes en de geleiachtige silikaten zijn reeds prodnkten van 

 verweering; die verweering zou dus alleen gelden voor de nog 

 onverweerde brokstukjes der rotsgesteenten, veldspaat, glimmer, horn- 

 blende, augiet enz. De tand des tijds knaagt voorzeker daaraan, 

 maar hoe langzaam? De nuttige werkingen van braken, ploegen en 

 omwoelen moeten dus anders vei'klaard worden. 



') Ik hel) daarvan voor eenige jaren (1890) voorbeelden uit Deli en Java medegedeeld. 

 Deze betroffen niet raadgevingen van mestliandelaars (waarvan velen altijd met een 

 universeelen of een specifieken mest, welke onfeilbaar is, gereed staan) maar van weten- 

 schappelijke proefstations in Duitschland. Gaf de analyse vau den bodem waarop tabak 

 wordt geteeld, wat minder kali of kalk of pbosphorzuur, fluks werd voorgeschreven 

 kali-kalk-phosphorzuur-mest te geven. Nu is de gerooide boschgrond, die in Deli zoo 

 uitnenienden tabak voortbrengt, van vulkanischen oorsprong en bevat betrekkelijk weinig 

 kali. Het is bewezen dat hare groote vruchtbaarheid, om in den korten groeityd veel 

 en voortreffelijk tabaksblad voort te brengen, van hare losheid, huniusrijkheid en voch- 

 tigheidstoestand afhangt (zie mijne onderzoekingen daaromtrent in Landw. Vers. Stat. 

 (1890) 37. S. 375—418. Ueber die Ursachen der Fruchtbarkeit des Urwaldbodens in 

 Deli und Java fiir die Tabakskultur und der Abnahme dieser Fruchtbarkeit. 



') IV. 192—203. 257-265. 



'j LiERiG beweert bovendien, dat de braak voornamelijk geldt voor de graangewassen 

 en dat een voorraad oplosbaar kiezelzuur nevens de alkaliën eene hoofdvoorwaarde is 

 voor hunnen wasdom. Aardappelen en beetwortelen voeren geen kiezelzuur weg en hebben 

 dus geene behoefte aan braak. Milder bestrijdt die meening natuurlijk. 



