VAN G. J. MULDER. 27 



Verrijkt zich de bodem daarbij uit de atmospheer, zonder dat 

 iets weggevoerd wordt, tevens treedt de werking der zuurstof op; 

 die gedesoxydeerde bestanddeelen weder oxydeert en die de orga- 

 nische overblijfselen van een vroeger gewas tot ontleding en tot 

 sterkere chemische beweging brengt. Hij acht het niet onwaarschijn- 

 lijk, dat de minerale bestanddeelen houdende humus [hij noemt 

 deze: dubbellmmaten van potasch, kalk, magnesia, soda] die moeilijk 

 ontleedbaar zijn, door de organische beweging, d. i. door de rot- 

 ting en oxydatie bij het braken en het keeren van den grond, 

 ontleed worden. Zoodoende stellen zij bases beschikbaar voor het 

 geleiachtige silikaat, dat ze opneemt (absorbeert) en daarmede haar 

 vroeger geleden verlies weder aanvult ^). 



Het is dus geen afbreken, maar een opbouwen van het gelei- 

 achtige silikaat, dat door braken en keeren bewerkt wordt. Wordt 

 er tevens gemest, dan worden meststofïen en bodem tot een geheel 

 verbonden. 



Doch het chemische deel der nuttige uitwerking staat niet op 

 den voorgrond -). Er is veel meer. Gedaalde bestanddeelen van 

 Tj'oegere bemestingen en in het algemeen wat uit den bovengrond 

 opgelost en in den ondergrond vastgelegd is, wordt naar boven 

 gebracht. De kapillaire opzuiging van het water uit den ondergrond 

 naar boven wordt bevorderd. Bovenal Avijst JMüi,der daarop, dat 

 de physische toestand verbeterd wordt en dat insekten en onkruiden 

 vernietigd worden. 



E. Wisselboiiiv. 



BetreflPende den wisselbouw, die het braken vei'vangen kan, ver- 

 klaïsi't Mulder zich alweer tegen eene verklaring, die slechts voor 

 het quantum der minerale bestanddeelen en hunne verhouding oog 

 heeft, dus tegen Liehig's dogma ^): 



,,Auf der uno-leichen Meno'e und BeschafFeuheit der mineralischen 

 Nahrmittel und dem ungleichen Verhaltnisse, in dem sie zur Ent- 

 wicklung der verschiedenen Pflanzeugattungeu dienen, beruht die 

 Wechselwirthschaft." Die leer kan slechts in beperkte mate gelden. 



') Mür.DiiR ging zeker te ver, als hij hier, zoowel als op andere plaatsen in zijn boek, 

 nog allerlei mogelijkheden stelde, om daaruit verklaringen af te leiden. Zoo h.v. deze : 

 kreen- en apokreen-zuur vormen innige verbindingen met aluinaarde ; als nxi zulk eene 

 verbinding gedurende het braken en ploegen ontleed wordt, dan. komt de vrije aluinaarde, 

 onder den invloed van nieuw gevormd gelatineus kiezelznur; zij vormt dan eene gelei- 

 achtige kiezelzure aluinaarde, die bases opneemt en dus dit deel des bodems vergroot. 

 Evenwel, Muluer stelt slechts de mogelijkheid. 



') IV. 193. 



") IV. 249. 



