28 BIJDRAGE TOT DE WETENSCHAPPELIJKE BIOGKAPHIE 



„Ik ga (le (|nantiteitsleer niet geheel voorbij," zegt Mulder, ,,inaar 

 ik begrijp in haar niet alles" ^). Bovendien geldt zij niet den gan- 

 sclien voorraad, maar slechts het in het geleiachtige silikaat beschik- 

 bare. Mulder geeft zelfs chemische verklaringen in dien zin ten 

 lïeste-), die naar liet mij voorkomt ook toen wel wat ver gingen ^). Maar 

 buiten de zoo ingewikkelde chemische werkingen, in verband met 

 de verschillende behoeften der planten en den vei'schillenden groei- 

 tijd, wortelontwikkeling enz., bestaan er nog vele andere redenen 

 die voor het nut van den wisselboiiw pleiten. Zoo wijst Mulder 

 daarop, dat het eene gewas veel meer overblijfselen nalaat dan het 

 andere en dat eene ontleding daarvan, en vooral eene snellere ont- 

 leding, aan een volgend gewas ten goede kan komen. Ook de diep- 

 gang der wortels bepaalt den wisselbouw, omdat planten met dieper 

 gaande wortels uit diepere lagen voedsel kunnen trekken en de 

 overblijvende wortels bovendien in hunne ondergcploegde overblijf- 

 selen den bovengrond bemesten met hetgeen zij uit den ondergrond 

 geput hebben. In een wisselstelsel moeten gewassen opgenomen zijn 

 die veel bewerking en ook zomei'ploegen behoeven '^). 



Want vooral oj) de onkruiden en parasieten vestigt Mtu-der het 

 oog. Hij weet (hit de eene plant de onkruiden eener andere kan 

 verdelgen. Hij haalt de Caïvdolle's voorschrift aan : In een wissel- 

 stelsel moet een o-ewas voorkomen, dat door hare schaduw onkruiden 

 schaadt en doet sterven. 



Mulder schrijft dus geheel terecht aan den wisselbouw een groote 

 beteekenis toe, wegens den invloed die dezelve heeft op de verdel- 

 ging van onkruiden en parasieten, zooals ik reeds op l)lz. 23 heb 

 uiteengezet. 



Ten slotte: ^Mulder is zeer getrotieu door Boussingault's en 

 Ville's proeven, die de groote beteekenis bewijzen van de Legumi- 



') IV. 2.Ó0. 



') IV. 247. 



") Zij luiden aldus: 



De grootere verarniiug van liet gélatineuse deel aan eene basis, door een voorgaand 

 gewas voortgebracht, kan maken, dat eeue tweede basis voor een ander gewas, hetwelk 

 van die tweede basis meer behoeft, weer beschikbaar wordt, omdat deze in het silikaat 

 betrekkei ijle overvloediger wordt. 



Eene plant, die veel kiezelzuur uit dit silikaat opneemt, geeft daardoor aanleiding, 

 dat daaruit ook meer bases vrijkomen, die door vlakte-aantrekking teruggehouden voor 

 een volgend gewas beschikbaar zijn. 



") Merkwaardig is het, dat Mulder hierbij in het licht brengt waarnemingen als deze: 

 tarwe geeft na aardappelen of beetwortelen geene goede opbrengst, omdat zij dan te laat 

 wordt gezaaid, zoodat de grond in het vochtig najaar niet goed bearbeid kan worden, 

 zooals de tarwe voor zijne wortels zulks verlangt. 



