30 BlJDE/VCxE TOT DE WKÏENSGHAVI'ELIJKI': BIOGRAPHIE 



Het is een studieboek, Avaarin zeer dikwijls herhalingen voor- 

 komen, niet alleen om op het verband met vorige beschon wingen 

 te wijzen, maar vooral om het gewicht derzelve te versterken. Met 

 bevat eene doorloopende bestrijding van Liebig's leeringen en even- 

 zoo eene aanwijzing van Liebig's inkonsequentiën, leeringen die 

 toen oppermachtig de Agriknltuiirchemie, ja, de gansche landbonw- 

 wetenschap beheerschten. 



Uit het bovenbeschrevene kan men, zoo ik hoop, eenigs/ins 

 opmaken in hoeverre Mulder tot die besti'ijding recht had. 



LiEBiG gaf zijn stelsel in afgeronde leerstukken (dogmata), die 

 volgens zijne overtuiging de landbonw-wetenschaj) hadden herschapen 

 en haar verder geheel moesten leiden. Voor de verschijnselen gaf 

 hij chemische verklaringen, die den schijn wekten alsof zij nu 

 afdoende verklaard waren, en die dus het verdei' onderzoek afsloten 

 of althans aan zijne (Liebig's) kluisters vastlegden. 



Mulder beijvert zich daarentegen de samengesteldheid der vraag- 

 stukken in het licht te stellen en haar o;eenen (loi>;matischen band 

 aan te leggen. Telkens doet hij de armoede der wetenschcij) uit- 

 komen. Hij tracht voorzeker veel te verklaren, inzonderheid uit de 

 leer der gélatineuse silikaten — ja soms te veel — maar toch 

 altijd op eene wijze die de vraagstukken niet afsluit, maar open- 

 stelt. Op bijna elke bladzijde van zijn boek dringen zijne uiteen- 

 zettingen en verklaringen tot nader onderzoek. 



Wijst LiEiuG steeds de oude landbouw-praktijk terug, Mulder 

 maakt ze zich ten luitte. 



Niet Mulder, manr Ltebig heeft in Duitscliland en elders de 

 richting van het onderzoek bcheersciit en eerst langzaam heeft men 

 zich daaraan ontworsteld. Men bUift het éditer een groote verdienste 

 v;ni Liebig's bemoeiingen acliten, dat hij zulk een krachtigen stoot 

 aan de Agrikultnurcliemie gegeven en juist door zijne orakel- 

 spreuken belangstelling en leven gewekt heeft ■ — een leven, dat 

 het aanzijn gegeven heeft aan die talrijke proefstations, die thans 



„Humuszuur is een konservatief beginsel in den bouwgrond; daarom niet passende in 

 dezen liberalen tijd". II. 442. 



Die niet gelooven wil, dat bij het vraagstuk der uitputting des bodems bet (piantum 

 te sterk wordt uitgesproken en bet (juale op den acbtergrond gedrongen, „bij eteeenige 

 dagen paardenhaar". III. 4ü<S. 



„De bodem is geen entrepôt, maar een trafiek". III. 430. 



„Liebig's minerale kunstmest is eene eenzijdigheid die ten slotte voor de koele ervaring 

 nedervalt, als een bollend paard voor een muur". I. Inleiding blz. 8. 



Opmerkende, dat bet treurig zou gesteld zijn met de verstoring van bet onkruid, als 

 men naar Lieiug braken en ploegen naliet, roept M. uit: „Rbeum kan geen surrogaat 

 zijn van lichaamsbeweging", IV. 2G9. enz. enz. enz. 



