32 BIJDRAGE TOT DE WETENSCHAPPELIJKE BIOGRAPHIE 



niet groot, in Mulder's niet in Liehig's richting liecft plaats 

 gehad. Van een voortgezet onderzoek der gelatinense deelen des 

 bodems (humus en silikaten) en van het ehemisme dat daarin plaats 

 heeft ter eeuer zijde, en van de meerdere aandacht aan de erva- 

 ringen en de regelen der landbouwpraktijk ter anderer zijde, heeft 

 een groot deel van den vooruitgang der landhouwwctensclia]) afge- 

 hangen. Men erkent thans ten volle de waarde van Way's proef- 

 nemingen en verklaringen, op welke (zooals Ad. Mayer zegt) de 

 latere onderzoekingen na lange dwaalwegen weder teruggevoerd 

 hebben ^), omdat zij de grondslag zijn onzer kennis aangaande het 

 ehemisme in den bodem. 



De studie der vruchtbaarheid en onvruchtbaarheid des bodems 

 beweegt zich op den door Mulder aangewezen weg. Aan de erva- 

 ringen van de landbouwpraktijk wordt recht gedaan. Het onderzoek 

 is weder pJii/siolotjisch geworden, zooals Mulder het altijd verlangd 

 heeft. De beteekenis van het leven der parasitische dieren en planten, 

 de rol der mikro-organismen voor den groei der bouwgewassen 

 wordt na gespoord. 



Mulder's werk zal in de geschiedenis der wetenschap een boek 



') De al)sorbtieproeven, die na 1859 verricht, zijn, van Peticrs (ISGO), Knoi' (18(!3 en 

 18G4) enz., zelfs die van Köxig (LS82), zouden meer Hclit gebracht hebhen, als zij niet 

 onder den invloed van de LiEBiü'sche leeringen hadden gestaan; ook het voortreffelijk 

 onderzoek (18G2) van Rautenderg, die de gélatineuse silikaten op den voorgi'ond heeft 

 gesteld, ware meer gewaardeerd geworden (zie v. Bemmei.en Landw. Versuchsstat. 1877. 

 21. S. 135 — 150). Mijne onderzoekin<;-en hebben mij tot de uitkomst geleid, dat de géla- 

 tineuse humus-komplexen en dat de gélatineuse silikaten (van aluinaarde, ijzcroxyde, 

 enz.) geene chemische verbindingen zijn in bepaalde verhoudingen, maar kolloïdale 

 absorbtieverbindingen in onbepaalde verhoudingen. Zij kunnen in hun kolloïdaal water- 

 houdend komplex allerlei stoffen absorbeeren, zoowel phosphorzuur en bases als geheele 

 zouten (de laatste in de zwakste hoeveelheid). Zij kunnen tevens met zoutoplossingen 

 bases uitwisselen. De absorbtie is van dien aard, dat het evenwicht, hetwelk zich instelt 

 tusschen de absorbcerende stof en de oplossing, eene functie is 1" van de natuur en van 

 den (voor wijziging zeer vatbaren) molairen bouw van het kolloïd, 2" van het specifiek 

 absorbtievermogen voor elke stof (A'^O, PjO^ enz.), 3" van de koncentratie zelve en 4° 

 van de temperatuur. De vorm dier functie is natuurlijk nog geheel onbekend. 



Al de waargenomen verschijnselen, ook het ontnemen en het weder teruggeven van 

 het absorbtievermogen aan den bouwgrond, laten zich in overeenstemming brengen met 

 deze voorstelling. 



Indien het schrijver dezes is mogen gelukken om analysen van bouwgronden te geven, 

 die eenige theoretische en praktische waarde hebben en indien hij over het absorbtie- 

 vermogen des bodems eenig nieuw licht heeft mogen verspreiden, dan erkent hij dat de 

 lezing van Mulder's boek in den aanvang zijner onderzoekingen hem geleid en de 

 richting aan zijn onderzoek heeft gegeven. 



Zie Das Absorptionsvermögen der Ackererde. L. V. St. (1877). XXI. 135 — 191. L. V. 

 St. (1878). XXIII. 265—303. L. V. St. (1888). XXXV GO— 130, inzonderheid blz. 136. 

 Zeitschr. Anorgan. Chera. (1900). XXIII. 356 — 370. Die Absorption von Stoffen aus 

 Lösungen. 



