— 10 — 



Een vierkante staaf hardglas werd aan een der einden verwarmd, 

 met het gevolg dat dit einde vergruisde. Het overblijvende stuk 

 vertoonde een breukvlak van veelzijdigen piramidalen vorm. Wij 

 hebben hier eenen overgang van den vierkanten vorm tot den 

 ronden. 



Stukken spiegelglas, die tusschen twee ijzeren platen afgekoeld 

 waren, vertoonden een dakvormigc breuk en bijzondere neiging- 

 tot gruis uiteen te vallen. 



Uit de genoemde verschijnselen zou men de gevolgtrekking kunnen 

 afleiden, dat de vlakken van gelijke spanning evenwijdig loopen 

 aan de afkoelingsvlakken en dat de spanning van buiten naar binnen 

 ; Ml leemt. 



Dat dit vermoeden juist is, zal uit liet volgende blijken. 



Hij het vervaardigen van preparaten voor optisch onderzoek van 

 hardglas dient de voorzorgsmaatregel in acht genomen te worden, 

 het glas vóór het harden in den gewenschten vorm te brengen. 

 Door zagen, slijpen en polijsten van gehard glas worden belangrijke 

 veranderingen van spanning en polarisatie teweeggebracht, die aller- 

 hande dwalingen kunnen veroorzaken. 



De afbeelding I op plaat 111 ! ) geeft een overzicht der polarisatie- 

 verschijnselen van een vierkant stuk hardglas, dat in dier voege 

 tusschen gekruiste niçois geplaatst is, dat het beeldvlak te lood 

 staat op de beide vlakken, die door stukken ijzer gekoeld waren. 



In het midden vertoont zich een flauw getint veld, dat op som- 

 mige plaatsen breeder wordt en daar tevens van kleur verandert. 



Bij nader toezien neemt men waar, dat op deze plaatsen het 

 glas een bewerking ondergaan heeft, of dat daar een schilfer van 

 den rand afgesprongen is. 



Om dit middenveld loopen gekleurde lijnen, en wel verandert de 

 kleur in de volgorde van den regenboog. 



Dit gebeurt tot den rand toe, alleen is op te merken, dat de 

 banden smaller worden en dat een daarvan, zwart van kleur, 

 omgeven is door twee witte banden. 



Mier is dus de spanning nul. De zwarte lijn zal voortaan als 

 nullijn aangeduid worden. 



Aan de einden ziet men pauwstaartaehtigc figuren (waarschijnlijk 

 \eioorzaakt door afspringen der hoeken). 



Plaat III afbeelding II geeft eene voorstelling van hetzelfde stuk, op 



een der af koeliugsvlakkeii liggende. In liet middenveld vertoont zich 

 De afbeeldingen zjjn vervaardigd met behulp van eenen Seibert'schen teekenspicgel. 



